نگاهی به رویدادهای جنبش کارگران و مزدبگیران در مهر 84

زینت میرهاشمی

کنفدراسیون بین المللی اتحادیه های کارگری به درستی در گزارش سالانه خود از ایران به عنوان یکی از خطرناکترین کشورهای جهان برای اتحادیه ها و فعالان کارگری نام برده است. در اصل 87 سازمان جهانی کار آمده است:«هر کارگری حق دارد که برای دفاع از منافع خویش با دیگران تشکلهای خود را به وجود آورد.» کارگران و مزدبگیران ایران از این حق طبیعی محروم هستند.

تشکلهای مستقل کارگری مانند سندیکاها و یا اتحادیه ها یکی از ابزارهای مهم در سازمانیابی و متحد شدن کارگران و مزدبگیران است که در فرایند بهبود وضیت کارگران در ردیف موثرترین راهکارها قرار دارد. از جمله دشمنان درجه اول تشکلهای مستقل کارگری، خانه کارگر و شوراهای اسلامی کار هستند. این دو تشکیلات، وابسته به دولت هستند. این نهادها که نافشان به قدرت حاکمه و جناح بندیهای آن بسته شده است به هیچ وجه منافع کارگران و مزدبگیران را مد نظر ندارند. حفظ نظام، منافع سردمداران آنها را با منافع کارفرمای بزرگ یعنی دولت، در یک کفه قرار می دهد.

رئیس شوراهای اسلامی کار، تشکیلات مستقل کارگری را «خلاف مصالح انقلاب» دانسته و خطر را گوشزد می کند.  او در حالی که سندیکای کارگری را تشکیلاتی «دست ساز» خطاب کرده اعلام می کند: «احساس خطر می کنیم.»

البته تشکیلاتی که به دست خود کارگران و کوشندگان جنبش کارگری، نه به دست  وابسته های به قدرت ساخته شود، خطری اصلی برای سرمایه داران، کارفرمایان و نیز تشکلهای زرد کارگری خواهد بود. زیرا این تشکلهای مستقل، در اولین گام با برجسته کردن منافع دو طیف، یعنی کارگران و کارفرمایان، مبارزه کارگران و زحمتکشان و مزدبگیران را در راستای تحقق مطالباتشان سازماندهی و متحد می کنند. امری که در تشکلهای دست ساخته حکومت مغشوش است. تشکلهای زرد با دخالت در اعتراضهای کارگری تلاش می کنند آنها را به نوعی به جناحهای حکومت وابسته کنند. از نامه نویسی گرفته تا شکایت از این مفتخوار به مفتخواری دیگر از جمله ابزارهای «خانه کارگر» و «شوراهای اسلامی کار» برای وابسته کردن این جنبش به حکومت است.

حسن صادقی در حالی که از رشد خواست ایجاد سندیکاهای مستق کارگری دلخور و ناراحت است از رشد منفی 26 درصدی تشکیل شوراهای اسلامی کار نگران است. وی با اعلام این رقم رشد منفی، تنفر و دوری کارگران و مزدبگیران از این تشکلهای دست ساز را بیان می کند. این رشد منفی در حالی است که تشکلهای دیگر ممنوع و عضو شدن در تشکلهای اسلامی اجباری است.

کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی از 5 ماه پیش اقدام به ایجاد تشکیل سندیکا کرده و علیرغم یورش وحشیانه مزدوران خانه کارگر، بازداشت و اخراج از کار همچنان به این فعالیت ادامه می دهند. 15 نفر از فعالان این جنبش سندیکایی به جرم تشکیل سندیکا از کار اخراج شده اند که با فعالیت سندیکایی کارگران شرکت واحد و اعتراض گسترده آنها منجر به بازگشت 3 نفر از اخراجیها به کار شده است.

رانندگان شرکت واحد اتوبوسرانی تهران روز دوشنبه 25 مهر ماه در اعتراض به عدم تحقق خواسته هایشان از گرفتن بلیط از مسافران خودداری کردند. این حرکت اعتراضی از طرف سندیکا سازمان داده شده بود.

ناامنی کار، عدم پرداخت حقوق، بیکاری و اخراج، از جمله اعتراض این کارگران است که با کارگران و زحمتکشان واحدهای تولیدی در سراسر ایران مشترک است. در مهر ماه شاهد چندین حرکت اعتراضی از طرف کارگران و مزدبگیران در سراسر کشور بودیم. برخی از حرکتهای اعتراضی انجام شده در امتداد اعتراضهای قبلی است. به برجسته ترین آنها در زیر اشاره می شود.

حرکتهای اعتراضی

کارگران معدن زغال سنگ البرز غربی واقع در سنگرود، روز سه شنبه 19 مهر در خیابان پاستور در مقابل دفتر ریاست جمهوری در اعتراض به وضعیت خود، گرد هم آمدند.

200 نفر از کارگران این معدن از یک روز قبل برای اعتراض به بیکار شدن، عدم دریافت بیش از 9 ماه حقوق، از رودبار با ماشینهای حمل دام، به تهران آمدند تا به طور مستقیم صدای اعتراض خودشان را به مافیای قدرت و سرمایه برسانند. بعد از سپردن مالکیت این معدن به بخش خصوصی، 700 کارگر شاغل این معدن مدت 9 ماه است که حقوقی دریافت نکرده اند. این کارگران برای چندمین بار است که دست به اعتراض می زنند.

یکی از کارگران معترض به خبرنگار ایلنا می گوید: «امسال به بچه هایم گفته ام، درس و مشق ممنوع! بابا پول نداره که شکم آنان را سیر کند، مدرسه پیشکش!»

کارگران معترض، داشتن کار را حق خود می دانند. آنها به تجمع خود در بعد از ظهر در برابر ساختمان مرکزی وزارت صنایع و معادن ادامه دادند و اعلام کردند که تا دستیابی به خواسته هایشان به اعتراض خود ادامه می دهند.

کارگران معدن در بدترین شرایط کاری بدون وسایل و امکانات لازم بهداشتی و امنیتی با کمترین دستمزد مشغول به کارند. در 22 شهریور ماه جاری شاهد به جان سپردن 11 نفر از کارگران زحمتکش در معدن «پاپ نیرو» بودیم. با خصوصی ساختن این معدنها و به دلیل رابطه مالکان این معادن با پایوران قدرت، شرایط کاری و معاشی کارگران معادن وخیم تر از گذشته شده است. استثمار وحشیانه کارگران در معادن با دستمزدهای ناچیز همراه با کار طاقت فرسا در شرایط نامناسب، ریسک بیماری و مرگ و میر را در این بخش چندین برابر می کند. یکی از کارگران معترض به خبرنگار ایلنا گفت: «رنگ گوشت را دو ماهی است که ندیده ایم.»

بیش از 1500 نفر از کارگران شرکت «مه نخ» و «سر نخ» روز شنبه 2 مهر دست به اعتراض زدند. این حرکت اعتراضی گسترده ابتدا با اعتراض تعدادی از کارگران بیکار شده این کارخانه در مقابل درب ورودی کارخانه شکل گرفته و سپس حمایت کارگران داخل کارخانه را به خود جلب کرد. اعتراض این کارگران به عدم دریافت حقوقشان بود. 

کارگران شرکت «ایران پاپیروس» روز یکشنبه 3 مهر تجمع اعتراضی نمودند. این کارگران به بلاتکلیفی و بیکاری شدن خود اعتراض داشتند.

کارگران نساجی بارش، روز یکشنبه 3 مهر در مقابل دفتر «بنیاد مستضفان» دست به تجمع اعتراضی زدند. کارخانه نساجی بارش واقع در اصفهان به دنبال سیاست تعدیل نیرو کارگران شاغل خود را از یک هزار و 400 نفر به 150 نفر کاهش داده است. بیکار شدگان این واحد تولیدی به این امر اعتراض کردند.

کارگران شرکت «پوشینه بافت» واقع در قزوین روز یکشنبه 3 مهر در مقابل استانداری قزوین تجمع اعتراض آمیز بر پا نمودند. خبرگزاری ایلنا 3 مهر تعداد کارگران شرکت کننده در این حرکت اعتراضی را 720 نفر اعلام کرده است. این کارگران به عدم ریافت حقوقشان به مدت 5 ماه، اعتراض داشتند.

کارگران شرکت صنعت چوب ایران واقع در ساوه، روز چهارشنبه 6 مهر در محل «خانه کارگر» این شهر دست به تجمع اعتراضی زدند. کارگران این واحد تولیدی به وضعیت کاری خود و برخورد مدیریت کارخانه اعتراض داشتند.

کارگران «ایران ترمه» و «تهران پتو» روز دوشنبه 4 مهر در اعتراض به عدم پرداخت حقوقشان جاده قم به اراک را بستند. این حرکت اعتراضی باعث دستگیری کارفرمای این واحد تولیدی شد.

کارگران کارگاه «آب دشت» شرکت سنگ کرومیت اسفندقه واقع در شهرستان بافت روز دوشنبه 4 مهر در مقابل استانداری کرمان دست به تجمع اعتراضی زدند. خبرگزاری ایلنا 4 مهر تعداد کارگران شرکت کننده در این حرکت اعتراضی را 500 نفر برآرود کرده است. اعتراض کارگران به عدم پرداخت حداقل 5 ماه حقوقشان بود.

 250 نفر از کارگران کارخانه «پلی اکریل» همراه با خانواده هایشان روز جمعه 8 مهر در مقابل فرمانداری اصفهان تجمع کردند. این کارگران به خصوصی سازی این کارخانه اعتراض داشتند. کارگران، این خصوصی سازی را خودمانی سازی خطاب کرده و به ان اعتراض داشتند.

کارگران کارخانه لاستیک «بارز» واقع در کرمان در اعتراض به عملکرد مدیریت این کارخانه دست به اعتصاب غذا زدند. در ادامه اعتصاب غذا، کارگران روز یکشنبه 10 مهر در محل کارخانه دست به تجمع اعتراضی زدند.

کارگران اخراجی سازمان شیلات گیلان، روز شنبه 23 مهر در مقابل وزارت جهادکشاورزی تجمع اعتراضی کردند. این کارگران خواهان استخدام رسمی خود بودند.

کارگران شرکت نازنخ در قزوین روز دوشنبه 25 مهر در مقابل مجلس دست به اعتراض زدند. این کارگران به عدم پرداخت حقوقشان به مدت 35 ماه اعتراض داشتند.

خبرگزاری ایلنا 26 مهر تعداد کارگران شرکت کننده در این حرکت اعتراضی را 400 نفر ذکر کرده است.

 کارگران «نساجی غرب» در کرمانشاه روز دوشنبه 25 مهر در اعتراض به تعطیلی شرکت و عدم دریافت بیش از 3 ماه حقوقشان در مقابل ساختمان اداره کل کار این استان برای چندین بار تجمع نمودند.

کارگران شرکت پیمانکاری کشت و صنعت مغان روز دوشنبه 25 مهر در اعتراض به وضعیت خود در مقابل استانداری اردبیل تجمع کردند.

150 نفز از معلمان حق التدریسی در اعتراض به وضعیت استخدامی خود روز سه شنبه 26 مهر، دست به تجمعی اعتراض زدند. یکی از معلمان معترض در گفتگو با خبرنگار ایرنا در 26 مهر گفت «آموزش و پرورش امنیت شغلی را از ما گرفته و ما در مورد آینده شغلی خود به شدت نگران هستیم.»

جنبش اعتراضی کارگران و مزدبگیران علیه سیاست خصوصی سازی که در خدمت سیاستهای جهانی سازی نئولیبرالیسم است به طور گسترده و در اشکال مختلف در ماه گذشته جریان داشته است. اما این جنبش در فقدان سندیکاها و اتحادیه های مستقل، از سازماندهی، پیوستگی و تداوم همچنان رنج می برد.

حق تشکل و اعتراض، داشتن کار، امنیت شغلی و دریافت دستمزد از اولیه ترین خواستهای به حق کارگران و مزدبگیران است. 

 بر اساس ماده 23 اعلامیه جهانی حقوق بشر «هر شخصی حق دارد که برای دفاع از منافع خود با دیگران اتحادیه تشکیل دهد و یا به اتحادیه های موجود بپیوندد». سازمانیابی و متحد شدن در تشکلهای مستقل و مبارزه برای تغییر شرایط و تحقق مطالبات کارگری، حق کارگران است.