زنان:سه شنبه 14 تير ۱۳۸۴ - 5 جولاى ۲۰۰۵

 

 

 

 

معرفی شماره های جدید سه نشریه در حوزه زنان

زنان ایران: دوشنبه 13 تير ۱۳۸۴ - 4 جولاى ۲۰۰۵

 

ماهنامه زنان

شماره خرداد ماه ماهنامه " زنان " با عکسی از " هما روستا " به عنوان کارگردان نمایش " سانتا کروز " منتشر شد .

در این شماره گفتگویی نیز با روستا درباره نمایش انجام شده است .

اما در گزارشی با عنوان " مسابقه مردان برای کسب آرای زنان " به بررسی نظرات 8 کاندیدای نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری درباره زنان پرداخته است . نوشین طریقی نویسنده این مطلب است .

هم چنین " پرستو دوکوهکی " در گفتگویی با " زهرا شجاعی " به نقد و بررسی گزارشی از عملکرد 8 مرکز امور مشارکت زنان پرداخته است .

" به جای خواستگاری ، اینجا دخترها را می دزدند " ترجمه ای از گزارشی درباره کشور 5 میلیونی قرقیزستان است که هنوز قوانین و سایه های سنت ها بر آنها حکمفرمایی می کند .

گزارشی از زنان مجلس به روایت " زهرا ابراهیمی " گزارشی از عملکرد زنان نماینده مجلس در طول یک ماه گذشته است که به بحث های مختلف از انتخابات ریاست جمهوری گرفته تا کمک صد هزار دلاری بانک جهانی به یک مرکز تحقیقاتی دانشگاه تهران را در بر می گیرد.

اما در صفحه مردان که پس از مدت ها در این نشریه دوباره شکل گرفته است ، نظریات طنز آمیز سام فرزانه درباره زنانی است که به سادگی از آرزوهایشان می گذرند .

نگاهی به زندگی و آثار دیاماندا گلاس حواننده ، نوازنده و آهنگساز در مقاله ای به نام " فریادها و نجواها" به همراه گفتگو با " گیزلا وارگا سینایی " نقاش زیردست مجارستانی و همسر " خسرو سینایی " فیلمساز معروف ایرانی است که آثارش چنان با فرهنگ و هنر ایران آمیخته است که خود جزیی و بخشی از آن شده است . قرار بوده است از او نمایشگاه مرور آثارش برگزار شود که این امکان فراهم نشد .

در بخش فرهنگ و اندیشه این ماهنامه در مطلبی از دکتر مریم رفعت جاه به به هویت اجتماعی و تعریف و گسترش و نوگرایی آن پرداخته شده است . نام این مقاله " بازاندیشی در هویت های سنتی و مدرن " است . اما گفتگویی با " فرزانه میلانی " استاد و رییس بخش مطالعات زنان دانشگاه ویرجینیا درباره زنان ایرانی و جایگاه آنان در مسند نویسنده و فعال زنان انجام شده است . مژده دقیقی که خود مترجم و نویسنده است ان گفتگو را انجام داده است .

گزارشی از وضعیت بهداشت جنسی در ایران و جهان به همراه داستان و معرفی کتاب های منتشر شده زنان از دیگر مطالب این نشریه است .

این ماهنامه به مدیر مسئولی شهلا شرکت منتشر می شود .

 

 

حورا

 

شماره دوازدهم و سیزدهم ماهنامه علمی ، فرهنگی و اجتماعی زنان " حورا " منتشر شد .

این ماهنامه که نشریه داخلی دفترمطالعات و تحقیقات زنان است این بار به ارتباط زنان و اصلاحات حقوقی و مسایل این چنینی زنان پرداخته است .

در این شماره با توجه به برخی تلاش ها و اقدامات برای تغییر و اصلاح مواد حقوقی مربوط به زنان تلاش شده است به برخی آسیب های این حرکت اشاره شود . علاوه بر نگاه ویژه این ماهنامه که به موضوع زنان و اصلاحات قانونی اختصاص دارد ، مقاله ای با عنوان " تاملی بر چیستی و چرایی مهریه " از دیگر مطالب مندرج در این نشریه است .

در این مقاله با اشاره به تغییر و تحولات این سنت کهن در طول زمان پرداخته شده است.

طرح تدوین پیش نویس کنوانسیون اسلامی حقوق زنان مقاله ای در باره تدوین اعلامیه حقوق بشر اسلامی است . گفت و گو با دکتر" ناصر قربان نیا " معاون پژوهشی دانشگاه مفید قم درباره چند و چون و نحوه بررسی و تدوین نظام جامع حقوقی و قضایی زنان است . او مدیر این طرح است که توسط مرکزامور مشارکت زنان به دانشگاه قم سفارش داده شده است .

معرفی " سازمان زنان ایران " ، مقاله ای درباره " برابری جنسی و عدالت اقتصادی " که به بازتاب ارزیابی پنج ساله کنفرانس های سازمان ملل در دهه نود پرداخته است ، از دیگر مطالب مندرج در این ماهنامه است .

معرفی کتاب های مربوط به زنان نیز از دیگرمطالب های منتشر شده در این مجله است .

این نشریه زیر نظر شورای سردبیری در دفتر مطالعات و تحقیقات زنان در قم منتشر می شود .

 

هستیا

دوازدهمین شماره " هستیا " نشریه داخلی کانون هستیا اندیش منتشر شد .

این نشریه با مروری بر رویدادهای چند ماه گذشته آغاز می شود و با مقاله ای با نام " جنسیت و قدرت " نوشته " بیتا طاهباز " ادامه پیدا می کند . در این مقاله درباره زوایای بررسی رابطه قدرت و جنسیت می پردازد و در آن ازروش های انواع فمینیست ها در جهان نیز سخن می گوید .

مصاحبه با " منیژه نجم عراقی " مترجم متون فمینیستی به همراه مقاله ای درباب حضور زنان در بالاترین سطوح ملی و بین المللی تصمیم گیری در مقاله ای با عنوان " زنان در قدرت و تصمیم گیری " از دیگر مطالب مندرج در این نشریه داخلی است .

نقد فمینیستی فیلم " پسرها گریه نمی کنند " و یادداشت هایی از اعضای کانون به همراه مطلبی با عنوان " زنان در سایه قدرت " که به انتخابات این دوره ریاست جمهوری می پردازد ، نیز در این نشریه منتشر شده است .

برای پشت جلد نشریه عکس هایی از تجمع زنان برای تغییر قانون اساسی در جلوی دانشگاه تهران انتخاب شده است .

 

طرح نامزدى ۱۰۰۰ زن براى دريافت جايزه صلح نوبل

منبع: راديو صداى آلمان

دوشنبه 13 تير ۱۳۸۴ - 4 جولاى ۲۰۰۵

روند اعطاى جايزه صلح نوبل سال جارى ميلادى با ابتكار يكى از نمايندگان زن مجلس شوراى ملى سوئيس، رنگ و بوى ديگرى دارد. به ابتكار وى، طرحى تدوين شد كه به موجب آن يك هزار نفر از زنان فعال سراسر جهان بطور دسته جمعى نامزد دريافت جايزه نوبل سال ۲۰۰۵ ميلادى شده اند. هدف از اين طرح، «آگاهى جهانيان از نام اين زنان شجاع ولى گمنام» اعلام شده است.

خانم «روت گابى فرموت - منگولد»، نماينده مجلس شوراى ملى سوئيس، طرحى را در ماه مارس سال ۲۰۰۳ تدوين كرد كه بر اساس آن، هزار زن از سراسر جهان نامزد دريافت جايزه صلح نوبل شدند. از ميان ۱۹۹ تقاضانامه  اى كه براى دريافت اين جايزه در مركز مربوطه در شهر «اسلو» (پايتخت نروژ) به دست رسيده تقاضانامه يادشده نادر و منحصر به فرد است. يك هزار زن از ۱۵۰ كشور مختلف در سراسر جهان برگزيده  شدند تا توجه جهانيان را به خيل عظيم زنانى كه درسراسر دنيا خاموش و گمنام براى برقرارى وتحقق صلح و اجراى قوانين حقوق بشر مى كوشند، جلب كنند. نام اين يك هزار زن كه ۱۵ نفر از آنان از كشور آلمان هستند، در روز ۲۹ ژوئن در چهل منطقه مختلف جهان بطور همزمان اعلام شد.

خانم «مارن هارچه» كه مسؤوليت هماهنگى اين طرح را در اروپاى غربى به عهده دارد، هنگام معرفى ۱۵ نامزد زن اين طرح در «هامبورگ» گفت:

«صلح به معناى عدم حضور جنگ نيست. صلح، امنيت انسانى در معناى وسيع كلمه است. صلح، مفهومى است كه نه تنها بايد در باره آن سخن راند، بلكه بايد با آن زندگى كرد. اين چالش هر روزه، وليناپيداى زنانى همچون ما است؛ زنانى كه در عرصه  هاى خانواده، تربيت كودك، فرهنگ و آموزش، پرستارى بيماران و رسيدگى به فقيران مشغول فعاليتند؛ زنانى كه با خشونت و نژادپرستى مى ستيزند و براى تحقق حقوق سياسى  انسان ها مى رزمند».

در پايان ماه ژانويه سال ۲۰۰۵ ميلادى، فهرست نام اين زنان به مركز مربوطه در اسلو ارائه شد. اگر اين طرح بتواند موفق شود و جايزه نوبل را از آن خود كند، مبلغ دريافتى كه بالغ بر ۱/۲ميليون دلار آمريكاست، بين پروژه هاى صلح زنان در كشورهاى مختلف جهان تقسيم خواهد شد.

نخستين زنى كه جايزه نوبل دريافت كرد، خانم «برتا فون شوتنر» از كشور اتريش بود. وى موفق شد اين جايزه را در سال ۱۹۰۵ ميلادى نصيب خود كند. در حقيقت، از سال ۱۹۰۱ ميلادى به بعد، تنها ۱۲ زن توانستند اين افتخار را از آن خود كنند. خانم مارن هارچه با اشاره به همين آمار در هامبورگ اظهار داشت: «اينك ديگر هنگامى رسيده است كه اين آمار تغييرى بنيادين يابد. اينك زنان جهان با ارائه طرح هاى مؤثر، نقشى سازنده در حل مناقشات دارند. آنان پيام آوران اميد و دانشند و صرف نظر از اينكه خواسته هايشان به مذاق ديگران خوش بيايد يا نه، آنهارا ارائه مى دهند».

 

دربرابرتاريخنگارى مردانه

سه شنبه 14 تير ۱۳۸۴ - 5 جولاى ۲۰۰۵

سيمين فصيحى

پرسش از امكان تدوين تاريخ از چشم زنان، پرسشى اساسى و اصولى است كه در روزگار ما دامنه و ضرورت مضاعفى يافته است. بى گمان عرضه روايتى زنانه از تاريخ، مستلزم مفروضات و الزامات پيشينى است اما به هر روى تدوين چنين روايتى، از جمله پژوهش هاى بسيارى از محققان است. متن حاضر مى كوشد ضمن بررسى امكان تاريخ نگارى زنانه، به يك مطالعه موردى در عصر مشروطه بپردازد. ذكر اين نكته ضرورى است كه مقاله حاضر، از جمله مقالاتى است كه در مراسم يكصدمين سالگرد مشروطيت (تهران- ارديبهشت ۸۴) عرضه شده است.

گروه انديشه

اگر قرار باشد روزى تاريخ زنان ايران، با اسلوب و موازين علمى ، نوشته شود، مبدأ اين تاريخ كجاست؟ سؤالى كه پرسش هاى ديگرى را پيش مى آورد و آن اينكه اصولاً تاريخنگارى زنان چيست؟ چه تفاوتى با شعب ديگر تاريخنگارى دارد؟ و آيا تاريخ زنان مى تواند مبتنى بر منابع و اسناد «مردنوشت» تاريخى تنظيم شود ؟ از طريق سنجش اين پرسش هاى مقدماتى است كه مكتوب حاضر به مقوله «ورود زن به عرصه تاريخ» كه از طريق تلاشهاى فكرى و مبارزات سياسى زنان با سه دوگانگى، يعنى «دوگانگى بين طبيعت و فرهنگ» ، «دوگانگى بين كار و خانواده» و «دوگانگى بين حوزه خصوصى و حوزه عمومى» ، حاصل شده است، مى پردازد.

اين مقاله در دو قسمت به هم پيوسته نظرى و مطالعه موردى (دوره مشروطيت ) تنظيم شده است: در قسمت نخست، تصويرى كلى از جريانهاى اصلى تاريخنگارى، به دست داده مى شود تا از طريق آن ، مقام ، موقع و اصول تاريخنگارى زنان در جهان تاريخنگارى شناخته گردد و سپس در قسمت بعدى ، همزمان به شرح تئوريك دوگانگيهاى جنسيتى و نحوه رويارويى زنان عصر مشروطه با آنها پرداخته شده است. گستره تاريخى قسمت اخير دوره مشروطه، يعنى از ۱۲۸۵ تا ۱۲۹۰ (۱۹۰۵ تا۱۹۱۱ ) است و منابع آن ، عمدتأ دو نشريه زنانه اين دوره يعنى دانش و شكوفه، و نوشته هاى زنان در يك نشريه مردانه يعنى نشريه سوسيال دموكرات ايران نو است.

طرحى از دو قرن تاريخ تاريخنگارى : از تاريخ مردان نخبه تا تاريخ زنان فراموش شده

گر چه شعب اصلى تاريخنگارى دوره معاصر را مى توان همچنان منحصر به سه جريان اصلى سياسى (فون رانكه) ، فرهنگى (ژاكوب بوكهارت) ، و اجتماعى ِ (فرناند برودل _ آنال) دانست و گفت تاريخنگارى در جهات سه گانه مذكور جريان دارد و رو به توسعه است ، اما بلافاصله بايد افزود كه توجه ويژهاى به تاريخ اجتماعى و شعب تازه ياب اين حوزه تاريخنگارى و در صدر آن تاريخنگارى زنان مى شود. گرچه تاريخنگارى زنان در ذيل تاريخ اجتماعى و زير مجموعه آن يعنى «تاريخ از پايين» قرار دارد ، ولى ويژگى ممتاز آن تأكيد بر مسأله جنسيت است. «واقعيت اين است كه زنان و مردان پايينى تاريخ، هر دو به خاطر طبقه اى كه به آن تعلق داشتند، يا به خاطر مذهبى كه به آن باور داشتند و يا به خاطر رنگى كه بر چهره داشتند، از تبعيض رنج برده اند و در گزارشات تاريخى به حساب نيامده اند. اما هيچ مردى به دليل جنس اش از گزارش تاريخى حذف نشده است، در حالى اغلب زنان به دليل جنس شان مورد تحقير و غفلت قرار گرفته اند».

هدف تاريخنگارى زنان ، منحصراً گاه شمارى تاريخى محروميت زنان نيست ، بلكه علاوه بر اين ، نشان دادن اين حقيقت است كه عليرغم شرايط نابرابر و تحت سلطه اى كه زنان در آن قرار داشتند، فعالانه، زندگى و جامعه و تاريخ خود را شكل داده اند.۱ از اين رو، گر چه براى اثبات طردشدگى زنان از تاريخ، مى توان از همه اسناد و پژوهشهاى مردانه استفاده كرد ، اما براى زدودن اين توهم كه تاريخ اساساً رشته اى مردانه است و نيز براى بينائى بخشيدن به «كور جنسى» ۲ تاريخ ، بايسته تر آن است كه خود زنان تاريخشان را بنگارند و از همين رو است كه هدف هاى تاريخنگارى زنان را بايد «تصحيح غيبت زنان از تاريخ ،كه خود فى نفسه اقدامى راديكال به حساب مى آيد» ۳ ، و نيز «بازگرداندن زنان به تاريخ و بازگرداندن تاريخ زنان به آنان» دانست.۴

نشان دادن تناقض بين واقعيت گذشته زنان و حافظه ثبت شده در تاريخ ، كه آن را به زيبايى «ديالكتيك تاريخ زنان»۵ ناميده اند ، اما مستلزم افشاى سه دوگانگى است كه به مناسبات جنسيتى اشاره دارند. توصيف تئوريك اين دوگانگى ها و نحوه رويارويى زنان عصر مشروطيت با آنها ، را در ادامه تحليل خواهيم كرد.

رويارويى زنان عصر مشروطيت با دوگانگى بين طبيعت و فرهنگ

معناى اين دوگانگى اين است كه در تفكر سنتى، مردان و فعاليت هاى آنان به عنوان فرهنگ و ارزش هاى فرهنگى تلقى مى شده، در حالى كه زنان و فعاليت هايشان، امرى طبيعى و خارج از تاريخ و جامعه محسوب مى شود و از اين رو ارزش توجه و پژوهش علمى، سياسى و نظرى نيافته است. فعاليتهاى مادرى، طبيعى، اما پدرى معمولاً اجتماعى تلقى شده است. محققان اين دوگانگى را شيوه بيان سلسله مراتب بين دو جنس مى دانند كه تبعيت زنان از مردان را رقم زده است. به عبارت ديگر ، آنچه كه نقش طبيعى زنان ناميده مى شود، در واقع ساخته اى فرهنگى براى برترى مردان و فرودستى زنان بوده است. ۶ گرچه عمر تئورى «دوگانگى ها» ، همچون ساير نظريات فمنيستى از نيم قرن تجاوز نمى كند ، ولى مضامين آن در تاريخ مدرن كشورهاى دنيا به اشكال مختلف وجود داشته است . ايران دوره مشروطيت نيز مستثنى از اين قاعده كلى نيست. بررسى نوشته هاى زنان در روزنامه ها،در اين دوره، نحوه رويارويى تئوريك زنان با اين دوگانگى ها را بخوبى نشان مى دهد.

اين نوشته ها ، گاه مقاله است و گاه نامه اما با لحن و كلامى زنانه؛ پاكيزه و مؤدبانه . تا آن حد كه وقتى «غفلت و نادانى و هواهاى نفسانى و خود پرستى و خود پسندى و بى وفايى و بى محبتى» مردان مورد خطاب قرار مى گيرد، بلافاصله با كلماتى نظير «شما برادران غيور عزيز وطن پرست» توأم مى شود كه جنبه تحقير و تخريب پيدا نكند. در نامه اى تحت عنوان «مكتوب يكى از خانمهاى ايرانى» به امضاى «خادم و فدايى وطن عزيز، طايره» ، لحنى بسيار جدى و در عين حال مؤدبانه به كارگرفته مى شود تا نشان داده شود كه حوزه فرهنگ، نه تنها نبايد منحصراً در اختيار مردان باشد، بلكه در «هر مملكتى كه طايفه اناثيه بى تربيت ماندند، در آن مملكت، ترقى و تمدن غير ممكن شده است.»۷«در بيچارگى زنان» عنوان نامه ديگرى است كه در آن مرزى كه مردان بين طبيعت زنانه و فرهنگ مردانه كشيده اند، به روشنى مورد چالش قرار گرفته است :«تا خواستند بعضيها حرف بزنند، بزرگترها گفتند آخر شما زن هستيد. .. همچه تصور مى كنند كه ما را آفريده اند از براى كنيزى مردان. .. آه از اين غفلت! مگر زنهاى ايران با زنهاى اروپا چه تفاوتى دارند جز علم؟» ۸

درمجموع بايد گفت كه نحوه طلب حق فرهنگى زنان از مردان به سه شيوه تمنا ، اعتراض و تهييج بوده است. اين سه روش به ويژه در لوايح بانو دانشمند- طايره۹ - كه به لحاظ تاريخى ارزشى هم طراز با خاطرات تاج السلطنه دارد ، به صورت همزمان به كار گرفته شده است. لحن خانم دانشمند براى تمناى اجازه از مردان جهت مجاز دانستن حضور زنان در حوزه فرهنگ، گاه دردمندانه مى شود«هوش و استعداد و قابليت و مظلوميت و صبر و تحمل و وفادارى ما طايفه نسوان بر عموم اهل خرد و دانش و بصيرت، واضح و آشكار شده، افسوس، هزار افسوس كه در دست بى وفايى و بى محبتى شما برادران غيور عزيز وطن پرست گرفتاريم». در همين جا طايره به ناگاه لحن كلام را از شكايت به تهييج سوق مى دهد و با آوردن شعرى، در نهايت خود زنان را مقصر مى داند كه : از دست كسى نيست كه فرياد توان كرد / گفتا زكه ناليم كه از ماست كه برماست.۱۰ و مى نالد در جايى ديگر از «ظلمهاى بى حد و وصف نسبت به طايفه نسوان»، تا اين حد كه «يك دهان خواهم به پهناى فلك » . ۱۱ و شاهد مى آورد شعرى را در تأكيد بر تساوى زنان و مردان، به رغم تفاوتهاى ظاهرى شان كه «آدميت نه به نطق است و نه به ريش و نه به جان، طوطى هم نطق، بز هم ريش و سگ هم جان دارد.»۱۲

رويارويى زنان عصر مشروطيت با دوگانگى بين كار و خانواده

دومين چارچوب نظرى براى قابل رؤيت ساختن زنان و از بين بردن هويت بخشى آنان از طريق طبيعت جنسى ، مسأله الگوهاى متمايز كار بود. آنچه كه به عنوان طبيعت ديده شده بود، اكنون به عنوان كار تلقى مى شد: زايمان، پرورش و مراقبت از كودكان و شوهر. اينها اگر چه كار ناميده شد، ولى كارى بى مزد بود. كارى كه در تفكر سنتى بسيار كم ارزش تر از كار با مزد مردان تلقى مى شد. رويارويى با دو گانگى كار بى مزد زنان در درون خانواده و كار با مزد مردان در بيرون خانه سه افق جديد براى مطالعات زنان و تاريخنگارى اين حوزه گشود. نخست اينكه دوگانگى كار/ خانواده و كار/ فراغت را به چالش كشيد. چرا كه فراغت مردان در خانه توأم بود با كار زنان در خانه. دوم اينكه بحث كار با مزد و كار بى مزد را گشود و اين نگرش را كه كار فقط آن است كه مزدى در بر داشته باشد، را به پرسش كشيد. چرا كه زنان همواره كار كرده اند و كارشان بى مزد بوده است. و سوم اينكه ، به موازات به حاصل نشستن مبارزات زنان براى كار در بيرون از خانه ، مسأله جديدى مطرح شد و آن تقسيم جنسيتى كار، و تقسيم سلسله مراتبى ارزش ها و پاداش ها بود. امرى كه خود، مبارزات سياسى - اقتصادى زنان براى افزايش درآمد و حقوق مناسب و برابر با مردان را ايجاد كرد.۱۳

ادامه دارد

پى نوشت ها

۱/Judith P. Zinsser. History and Feminism: A Glass Half Full, New York: Twayne, 1993, P.30

۲/gender-blindness

۳/Mary Spongberg. Writing Womenشs History since the Renaissance, New York: Palgrave Macmillan, 2002, p.2

۴/Joan Kelly, Women, History and Theory, The University of Chicago Press, Chicago & London, 1986.P1

۵/Gerda Lerner, The Creation of Patriarchy .p.5

۶/Gisela Bock ,( Challenging Dichotomies:Perspectives onWomenصsHistories,)

Womenشs in Writing

History: International Perspectives, ed. Karen Offen, Ruth Roach Pierson, Jane Rendall (Indiana 1991)

۷-  ايران نو، سال ۱- شماره ۱۷ (۲۷ شعبان /۱۳۲۷ ۱۳ سپتامبر ۱۹۰۹) صفحه ۲

۸-  ايران نو، سال ۳ _ شماره ۱۰۲- غره شعبان المعظم /۱۳۲۹ ۲۶ ژانويه ۱۹۱۱ _ صفحه ۳

۹-  نام اصلى نويسنده سرى مقالات «لايحه خانم دانشمند» بنا به روايت ژانت افارى ، عصمت تهرانى (۱۹۱۱-۱۸۶۹) است. رجوع كنيد به : ژانت افارى ، انقلاب مشروطه ايران ، ترجمه رضا رضايى ، نشر بيستون، ،۱۳۷۹ ص ۲۶۰

۱۰-  ايران نو، سال اول، شماره ۷۸(۱۶ ذيقعده الحرام ۳۰/۱۳۲۷ نوامبر ۱۹۰۹) صفحه ۳-۲

۱۱-  ايران نو، سال اول، شماره ۸۴(۲۴ ذيقعده الحرام ۸/۱۳۲۷ دسامبر ۱۹۰۹) صفحه ۳

۱۲-ايران نو، سال اول، شماره ۹۲(۴ ذى الحجه الحرام ۱۸/۱۳۲۷ دسامبر ۱۹۰۹) صفحه ۳-۴

۱۳/ Gisela Bock,( Challenging Dichotomies: Perspectives on Womenشs Histories,)in Writing Womenشs History: International Perspectives, P4

 

وضع زنان در دوران ریاست جمهوری احمدي نژاد: مصاحبه با سه فعال حقوق زنان‏ 

دوشنبه 13 تير ۱۳۸۴ - 4 جولاى ۲۰۰۵

حضور غیرمنتظره زنان و جوانان در آن انتخابات سال 1376 باعث شد سیاستمداران جمهوری اسلامی توجه به ‏زنان و جوانان را مد نظر قرار دهند. در باره وضع زنان در دوران بعد از خاتمی، خانمها فاطمه آلیا عضو کمیسیون ‏فرهنگی مجلس هفتم در ائتلاف آبادگران، الهه کولایی عضو کمیسیون فرهنگی مجلس ششم و حزب اصلاح ‏طلب مشارکت و رویا طلوعی عضو جنبش زنان کرد و فعال حقوق زنان، در مصاحبه با رادیو فردا ديدگاه هاي ‏خود را ابراز داشتند. 

در سال 1376 جوانان و زنان ایران که از محدودیتهای مدنی و فشارهای ایدئولوژیک حکومت اسلامی به تنگ آمده ‏بودند، در رویکردی غیرمنتظره محمد خاتمی را به ریاست جمهوری رساندند به این امید که وی بتواند بخشی از ‏حقوق شهروندی آنان را به ایشان بازگرداند. حضور غیرمنتظره زنان و جوانان در آن انتخابات باعث شد ‏سیاستمداران جمهوری اسلامی توجه به زنان و جوانان را مد نظر قرار دهند. رادیو فردا در مصاحبه با سه تن از ‏زنان که دیدگاههای مختلفی دارند، به بررسی نقش زنان در دوران حکومت آقای احمدی نژاد پرداخته است. ‏

نازی عظمیا (رادیو فردا): فاطمه آليا عضو کمیسیون فرهنگی مجلس هفتم در ائتلاف آبادگران می گوید در ‏برنامه آقای محمود احمدی نژاد مسائل اقتصادی و معیشتی اولویت دارد و مسائل فرهنگی به تبع آن رشد می ‏یابد.‏

فاطمه آليا: در دیدگاه ایشان حل مشکلات اقتصادی و معیشتی در جامعه باعث می شود که ما از نظر فرهنگی ‏هم به یک اعتدال و وضعیت مناسبی برسیم.‏

ن .ع: الهه کولایی عضو کمیسیون فرهنگی مجلس ششم و حزب اصلاح طلب مشارکت، اولویت دادن به ‏بخشی از ابعاد جامعه را تقلیل گرایی و ساده سازی می داند.‏

الهه کولایی: چیزی که ما امروز خیلی به آن نیاز داریم در ایران این است که بپذیریم جامعه بشری ابعاد ‏مختلفی دارد و این تصور که یک دفعه وجه سیاست برجسته شود و یک دفعه وجه اقتصاد برجسته شود، دائم ‏جامعه نوسان پیدا می کند بین این نوع مباحث که تا به حال در جامعه ما جواب نداده و من فکر می کنم این ‏نگرش یک مقدار نشان دهنده یک نوع ساده ساختن مسائل پیچیده اجتماعی است که به نوبه خودش می تواند ‏زیانهای جبران ناپذیری به دنبال داشته باشد.‏

ن .ع: رویا طلوعی عضو جنبش زنان کرد و فعال حقوق زنان، مراد از فرهنگ مورد نظر خانم آليا را نوعی فرهنگ ‏ایدئولوژیک توصیف می کند.‏

رویا طلوعی: فرهنگی که ایشان مطرح می کند و به دنبالش است، همان فرهنگ ایدئولوژیک و عقیدتی خاص ‏خودشان است و از دیدگاه ویژه خودشان. در جامعه ما مسائل اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی همه ‏دست به دست هم داده اند. به هیچ عنوان نمی توان یک گوشه جامعه را گرفت و گفت این را درست کنم بقیه ‏درست می شود. رئیس جمهوری باید آنقدر اختیار داشته باشد که در کشور ما نشان داده شده که تا به حال ‏زیاد اختیار ندارد وهم این قدر واقع بین باشد و دیدش گسترده باشد که بداند باید از تمام جنبه ها وارد کار شد اگر ‏می خواهیم تحول اساسی انجام دهیم. من به عنوان یک عضو جنبش زنان ایران و حتی جنبش زنان کرد که یکی ‏از ستونهای جنبش زنان ایران است، به این نتیجه رسیده ایم که بزرگترین مانع ما قانون اساسی موجود است. تا ‏زمانی که قانونا حقوق زنان تضییع می شود، وقتی که قانونا عده ای از امتیازات ویژه ای برخوردار باشند، نابرابریها ‏و بی عدالتیها همچنان باقی خواهد بود. اگر آقای احمدی نژاد واقعا به فکر مردم است باید بداند که باید این قانون ‏اساسی عوض شود و راه برای آزادیهای مردم باز شود.‏

ن .ع: با این حال خانم آليا برنامه فرهنگی احمدی نژاد را در جهت گسترش خلاقیت زنان و جوانان می داند.‏

فاطمه آليا: توجه ایشان به طور عملی به شایسته سالاری و به کارگیری توانمندی زنان است در برنامه های ‏دولتی. ایشان در همین مدت خدمتشان در شهرداری هم از زنان متخصص در جاهای مختلف استفاده کرده اند و ‏استفاده ابزاری نکردند.‏

ن .ع: خانم کولایی که قضاوت خود را بر اساس عملکرد آقای احمدی نژاد در مقام شهردار تهران بنا می کند، می ‏گوید: ما یک شهردار زن داشتیم در تهران ایشان این زن را برکنار کردند و در واقع با پیغامی که داده شد شما ‏نمی توانید در این سیستم کار بکنید، ایشان از کار برکنار شدند. خانم نوری تنها شهردار زن در تهران بود که چند ‏دوره با تعویض شهردارها به فعالیتش ادامه می داد، یعنی تابع گرایش سیاسی نبود، ولی آقای دکتر احمدی نژاد ‏وقتی شهردار تهران شدند به کار ایشان خاتمه دادند. این نشانه خوبی نیست. اگر ایشان به جای خانم نوری ‏چهار تا زن دیگر را هم شهردار می کردند، ما می توانستبم دیدگاه مثبتی داشته باشیم و این را به فال نیک می ‏گرفتیم، ولی وقتی ایشان تنها شهردار زن تهران را هم عزل می کنند، این در واقع نمی تواند تصور مثبتی را در ‏خصوص نگرش ایشان نسبت به زنان مدیر و مدیران زن در جامعه ما بوجود آورد. یکی از مهمترین مسائلی که من ‏فکر می کنم امروز در جامعه ما مطرح است، مساله رفع تبعیض است، مساله تفاوت در موقعیت زنان ایرانی ‏است و توجه به نیازهای زنان ایرانی. این خانمها در مجلس در مورد لباس ملی بحث مطرح کردند. در مورد متحد ‏الشکل کردن لباس زنان ایران بحث کردند و بحث جداسازی جنسیتی را مطرح می کنند. این که پارکها، سینماها ‏و اماکن عمومی باید زنانه و مردانه بشود و به نوعی تقسیم شود روزها و ساعات استفاده زنان و مردان. حتی ‏بحث جدا شدن دخترها و پسرها در دانشگاهها را مطرح می کنند. یعنی مباحثی که بیشتر از دو دهه پیش در ‏کشور ما مطرح بوده، را می خواهند دوباره در جامعه ایران مطرح بکنند.‏

ن .ع: اما خانم آليا می گوید به هیچ وجه جداسازی جنسیتی در دیدگاه دولت آقای احمدی نژاد جایی ندارد.‏

فاطمه آليا: من بارها به عنوان نماینده مردم بارها رفته ام به شهرداری و جلسه داشته ام. ایشان هرگز به ‏جداسازی اعتقاد ندارد و در عمل هم بوجود نیامده. من فکر می کنم این یک سئوال انحرافی بوده از طرف ‏کسانی که به خاطر برنامه های اقتصادی ایشان منافعشان به خطر می افتد. در شهرداری ایشان دو معاون و ‏مشاور خانم دارند. مردم می توانند به هر شکلی آزاد است، خودشان مراجعه بکنند. ‏

ن .ع: او حتی در مورد شرکت زنان در انتخابات به عنوان رئیس جمهوری نظر مساعد ابراز می کند.‏

فاطمه آليا: رسما از طرف شورای نگهبان اعلام نشد بلکه اظهار نظرهایی توسط بعضی از اعضای شورای ‏نگهبان مطرح شد ولی رسما اعلام نشد و منعی هم نبود. خانمها ثبت نام کردند، آقایان هم ثبت نام کردند، نهایتا ‏با آن ملاکها و معیارهایی که بود یک تعداد از خانمها و آقایان احراز صلاحیت نکردند. من فکر می کنم که خانمها ‏می توانند رجل سیاسی محسوب شوند ولی تجربه این را تا این مقطع ما نداشتیم. باید خود جامعه ما بتواند رای ‏بدهد، ولی تا الان روند رشد خانمها در کشور ما خیلی خوب بوده و سال به سال هم در پذیرش نقش مسئولیتها ‏خانمها موفق بودند و هر جا که خانمها مسئولیت داشتند واقعا راندمان و بازده کار خوب بوده حالا در هر سمتی ‏بودند. در نمایندگی هم خانمهای فعال داریم، دو نفر هم که در کابینه فعال هستند. من فکر می کنم فضای ‏فرهنگی جامعه باید فراهم شود. در بسیاری از کشورهای دنیا که ادعای دموکراسی هم دارند، ما رئیس ‏جمهوری زن یا خیلی داوطلب زن نمی بینیم در انتخابات ریاست جمهوری. ‏

ن .ع: چندی پیش عده ای از زنان به هنگام برگزاری مسابقه فوتبال خواستار ورود به استادیوم آزادی برای ‏تماشای فوتبال به عنوان حق شهروندی خود شدند. خانم آليا خواست حضور زنان در استادیوم آزادی را در زمره ‏نیازهای کاذب اقلیتی اندک می داند و رجوع کودکی گرسنه به پفک در نبود غذا.‏

فاطمه آليا: وقتی کودک شما گرسنه است و غذا آماده نیست رو می آورد به پفک. ما فکر می کنیم وقتی ما ‏امکانات ورزشی در شان و حد زنان در اختیارشان نگذاشتیم، یک نیاز کاذب در آنها بوجود می آید. من اعتقادم این ‏است چون با خانمها، با جوانان، با دانشجویان سر و کار دارم. این نیاز واقعی زنان ما نیست. نیاز واقعی این است ‏که ما امکانات خوب ورزشی برای زنان داشته باشیم، ورزش بکنند برای نشاطشان برای سلامتیشان. البته ‏بخشی از این تحت تاثیر تبلیغات جهانی است. که ما تحت عنوان برابری هر کاری که مردان می کنند، زنان هم ‏بکنند.‏