زنان:یکشنبه 23 اسفند ۱۳۸۳ -  13 مارس ۲۰۰۵

 

 

 

 

گزارشی از نشست زن و رسانه 

جمعه 21 اسفند ۱۳۸۳ -  11 مارس ۲۰۰۵

ايلنا:نشست "زن و رسانه بر اساس كار پايه پكن +10 "، به مناسبت بزرگداشت روز جهاني زن، عصر پنج شنبه توسط انجمن روزنامه‌‏نگاران جوان و با حضور فعالان مسايل زنان و روزنامه نگاران برگزار شد.

به گزارش خبرنگار "ايلنا"، در اين نشست كه مرضيه مرتاضي لنگرودي، پروين اردلان، اشرف گرامي‌‏زادگان، شهيندخت ملاوردي، آسيه اميني، مينو بديعي و محبوبه عباسقلي‌‏نژاد سخنراني كردند.

 

مرضيه لنگرودي به عنوان اولين سخنران ضمن پرداختن به نقش زنان در جنبش مشروطه پرداخت و بيان كرد: در كشوري كه زنان براي پيروزي انقلاب مشروطه تلاش كردند، اما قانون اساسي مشروطه، زنان را در كنار مجنونين قرار داد و براي آنها حق رأي قائل نشد و در كشوري كه زنان در زندان‌‏هاي خانوادگي محبوس بودند و اگر زني سواد داشت با اتهام بي‌‏حيايي مواجه مي‌‏شد، امروز بيش از 67 درصد كرسي‌‏هاي دانشگاه‌‏ها از آن زنان است. امروز جنبشي كه زنان در صد سال پيش در زمان مشروطه آغاز كردند، جواب داده است، اما بايد به اين سوال پاسخ داد كه آيا جنبش زنان بايد به اين كندي پيش برود.

اين فعال ملي-مذهبي نشريات مربوط به زنان پس از پيروزي انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامي منتشر شده‌‏اند را، مورد بررسي قرار داد و گفت: اين نشريات در ابتدا آرمان‌‏خواه بودند و از آزادي و حقوق زنان دفاع مي‌‏كردند، اما پس از گذشت چند سال تحت فشار اقتدارگرايان قرار گرفتند و مطالبات‌‏شان به مسايلي مانند خانه‌‏داري، نزول پيدا كرد كه علت اين امر بايد بررسي شود.

وي تصريح كرد: امروز جنبش زنان بيش از هر چيز نياز به توليد انديشه دارد كه اين كار را بايد زنان روزنامه‌‏نگار انجام دهند. خبرنگاران و روزنامه نگاران در ايران بايد از جنبش زنان فراتر روند و يك نگاه زنانه از جهان را جايگزين نگاه مردانه موجود كنند.

 

اشرف گرامي‌‏زادگان؛ روزنامه‌‏نگار، سخنران بعدي اين نشست با اشاره به مشكلاتي كه براي انتشار مجله زن روز در طول 25 سال اخير وجود داشته است، اين مشكلات را ناشي از پرداختن به مسايل زنان دانست و گفت: هر وقت زمان انتخابات در كشور فرا مي‌‏رسد، در اين بيم و اميد هستيم كه آيا دولتي كه روي كار مي‌‏آيد به مسايل زنان توجه مي‌‏كند يا نه؟، حق زنان را مي‌‏دهد يا نه؟ اين دغدغه 25 ساله ماست.

وي تصريح كرد: هر كس كه انتخاب مي‌‏شود، بايد حق زنان را بدهد. بدون جنجال و درگيري ما حقوق‌‏مان را مي‌‏خواهيم.

ملاوردي؛ مسئول جمعيت حمايت از حقوق بشر زنان و عضو دفتر مشاركت امور زنان رياست جمهوري كه در اجلاس پكن +10 كه به مناسبت بزرگداشت روز جهاني زن هفته گذشته در نيويورك برگزار شد، حضور داشته است، ضمن ارائه گزارشي از اين اجلاس، گفت: گزارشي را، هيأت دولتي‌‏اي كه از طرف ايران در اين اجلاس حضور داشت، ارائه كرد كه حاصل 14 ماه مطالعه در مركز مشاركت زنان و رايزني با 44 سازمان دولتي و غيردولتي بود.

وي ادامه داد: اين گزارش از طريق دستگاه‌‏ها و فيلترهاي امنيتي و وزارت خارجه گذشته و بسيار واقع‌‏بينانه تدوين شده است.

ملاوردي تصريح كرد: قطار هنجارسازي براي زنان در حال حركت است و اگر نتوانيم با آن حركت كنيم، نمي‌‏دانيم در روند تصميم‌‏گيري و تصميم سازي جهاني موثر باشيم.

آسيه اميني؛ روزنامه نگار و شاعر در نيز در اين نشست، گفت: در دهه اخير حوزه زنان در مطبوعات ايران، رشد چشم‌‏گيري داشته است، به طوري كه امروز در اغلب روزنامه‌‏ها صفحه و يا ستوني ويژه مسايل زنان وجود دارد.

وي در عين حال تصريح كرد: امروز در ايران سانسورهايي افزون به سانسورهاي موجود بر حوزه زنان در مطبوعات حاكم است و خطوط غيرقانوني، اما عرفي و حتي خانوادگي در مورد اين حوزه وجود دارد، كه زنان و مطبوعات زنان را مجبور خود سانسوري مي‌‏كند.

مينو بديعي؛ روزنامه‌‏نگار، با بيان اين كه براي من جاي تأسف است كه با داشتن 27 سال سابقه مطبوعاتي بايد تحت مديريت يك مرد كه سابقه كمتري از من دارد، فعاليت كنم، گفت: زنان خبرنگار در ايران، ابزارهايي براي قدرت مردانه در مطبوعات هستند.

وي تصريح كرد: در طول سال‌‏ها فعاليت مطبوعاتي متوجه شدم كه هميشه به دليل جنستيم و زن بودنم، بايد از رشد كنار بمانم، در حالي كه همكاران مَردم، به راحتي پله‌‏هاي ترقي را طي مي‌‏كنند، به طوري كه نسل امروز تنها چند مرد را به عنوان روزنامه نگار مطرح مي شناسد.

بديعي حضور واقعي زنان در فعاليت هاي سياسي، ايجاد فرصت‌‏ها برابر براي اشتغال زنان، تغيير برخي از نگرش‌‏هاي قانون و حقوقي در جامعه، تغيير تفكر جامعه در مورد نقش زنان، حضور زنان همانند مردان در روزنامه‌‏ها را؛ به عنوان مطالبات زنان و زنان روزنامه‌‏نگار بيان كرد.

 

پروين اردلان؛ فعال مسايل زنان و روزنامه‌‏نگار، با بيان اين كه براي طرح مطالبات و خواسته‌‏هاي زنان بايد از شيوه‌‏هاي مختلف استفاده كرد، گسترش شبكه هاي زنان در حوزه هاي غير رسمي و استفاده از بيان زنانه و شيوه زنانه براي طرح اين مطالبات را مورد تأكيد قرار داد و گفت: در گذشته هم مادران‌‏مان مسائل‌‏شان را به صورت سينه به سينه نقل قول و به شيوه‌‏اي غيررسمي فاش مي‌‏كردند، كه امروز مي‌‏توانيم از اين روش استفاده كنيم.

وي خطاب به اعضاي دفتر امور مشاركت زنان رياست جمهوري و در مورد زناني كه در ساختارهاي رسمي فعاليت مي‌‏كنند، گفت: هدف حضور زنان در دستگاه‌‏هاي رسمي اهميت ندارد، كما اين كه اين زنان قالب‌‏هاي رسمي و الگوهاي مردانه را پذيرفته‌‏اند كه بايد براي شكست اين فضا از هويت‌‏هاي چندگانه خود استفاده كنند.

اردلان افزود: زنان داراي هويت‌‏هاي چندگانه در ساختارهاي رسمي و غيررسمي هستند و بايد از اين هويت‌‏ها براي بيان مطالبات‌‏شان استفاده كند.

وي تصريح كرد: آنچه كه اهميت دارد، اين است كه زنان بتوانند روابط غير رسمي را افزايش دهند، همچنان كه در عرصه‌‏هاي مجازي و وبلاگ‌‏ها و سايت‌‏ها زنان با هويت‌‏هاي متفاوت از حضورشان در دستگاه‌‏هاي رسمي حضور دارند. گسترش اين امر مي‌‏تواند به طرح مطالبات زنان كمك كند.

اردلان همچنين در مورد گزارشي كه از سوي دفتر امور مشاركت زمان در اجلاس پكن +10 ارائه شده است، گفت: اين گزارش بدون اينكه ما به عنوان فعالان مسايل زنان، آن را ديده باشيم، ارائه شده كه اين امر نشان مي‌‏دهد زنان حاضر در ساختارهاي رسمي خود، گرفتار قالب‌‏هاي رسمي و مردانه شده‌‏اند.

 

عباسقلي‌‏زاده آخرين سخنران اين نشست با بيان اين كه سال گذشته، سال پرماجرايي براي زنان، رسانه‌‏ها و NGO ها بوده است،گفت: فشارهاي موجود، نشان دهنده خوف از دسترسي زنان به اطلاعات آگاهي است.

وي افزود: امروز زنان در ايران چه به عنوان مصرف كننده اطلاعات و چه به عنوان توليد كننده آن، با مشكل مواجه هستند.

اين روزنامه‌‏نگار از عدم برگزاري اين نشست در محل انجمن صنفي روزنامه نگاران به دليل مخالفت هيأت مديره انجمن صنفي، انتقاد كرد و گفت: اين مساله نشان مي‌‏دهد كه تصميم گيرندگان انجمن صنفي روزنامه‌‏نگاران متوجه مسايل جنسيتي نيستند.

به گزارش "ايلنا"، در پايان اين نشست كه توسط انجمن روزنامه‌‏نگاران جوانان با دبيركلي؛ فريبا داوودي مهاجر برگزار شد، به تعدادي فعالان و كوشندگان در مسايل زنان از جمله پروين اردلان، ليلا رستگار، بدرالسادات مفيدي، ژيلا بني‌‏يعقوب، آسيه اميني، بنفشه سام‌‏گيس، سحر نمازي‌‏خواه، اشرف گرامي زادگان، شادي صدر، شهلا شركت، رويا كريمي‌‏مجد، اردشير رستمي و اعظم طالقاني لوح‌‏هايي به دليل تقدير از تلاش‌‏هايشان در اين عرصه ارائه شد كه اين لوح‏ها توسط شهلا اعزازي و الهه كولايي به آنها تقديم گرديد.

 

گزارشي از مراسم زنان اسفند در پاتوق فرهنگي هنري تهران

فخري شادفر - تريبون فمينيستي ايران: شنبه 22 اسفند ۱۳۸۳ -  12 مارس ۲۰۰۵

مراسم امسال گروه زنان اسفند در پاتوق فرهنگي هنري تهران (واقع در خيابان شريعتي) در روز جمعه 21 اسفندماه در ساعت 4 الي 7 بعداز ظهر برگزار شد.

اين برنامه با خوشامدگويي مجري، الناز طالبي، به حضار و تبريك روز جهاني زن آغاز شد. سپس مختصري درباره تاريخچه 8 مارس، روز جهاني زن، قرائت و سپس پيام كوفي عنان دبير كل سازمان ملل درباره روز جهاني زن خوانده شد.

نمايش فيلمي از مراسم 8 مارس در ايران در بين سالهاي 78 تا 82 در ادامه برنامه پخش گرديد.

معرفي 2 زن تلاشگر غيرايراني از جمله خانم كريستين بخش ديگر برنامه بود. كريستين زن فرانسوي كه در اين بخش معرفي شد، دكتراي زبان دارد اما به خاطر علاقه به سفر و ديدن سراسر دنيا راننده تريلي شده است و همين باعث شده تا چندين زبان مختلف را در طي سفرهاي خود بياموزد.

اجراي قطعه كوتاهي با ويولن بخش ديگر برنامه 8 مارس زنان اسفند بود.

سپس خانم ژاله صلاحي سخنراني خود را با عنوان بيان يك روز كار خانه ايراد كرد. در اين سخنراني، وي كار خانگي را نمود بارز خشونت پنهان در نگاه جامعه دانست. وي سپس تاكيد كرد كه حتي اگر زن شاغل هم باشد بار مسئوليت كار خانگي او كاهش نمييابد و در ادامه اشاره كرد كه زنان ايفاگر دو نقش مهم اقتصادي و اجتماعي هستند زيرا زنان با مديريت پنهان خود در شكلگيري سلامت رواني و ايجاد آرامش در تكتك افراد خانواده و در نهايت در سلامت جامعه موثرند. او افزود كار زنان در خانه نه دستمزد دارد و نه در اجتماع داراي ارزش و از اينرو، وي ارزشگذاري بر كار زنان در خانه و جامعه را خواست زنان دانست.

در ادامه مجري مراسم به طرح مسائل در رابطه با آسيبهاي اجتماعي پرداخت و گفت هرگونه كنشي كه به احساس حقارت از طريق گفتار، آزار جنسي و آزار رواني، و تضيع حقوق فردي، اجتماعي و اقتصادي زن بيانجامد محكوم است. او انواع آسيبهاي اجتماعي را اعتياد، روسپيگري، فقر، قتلهاي ناموسي، طلاق و... عنوان كرد.

اجراي موسيقي دف از سوي گروه عرفان و نيز اجراي موسيقي آذري آنا توسط گروه دان اولدوز از ديگر برنامههاي اين مراسم بود.

معرفي زنان تلاشگر ايراني نيز جزو برنامههاي ديگر اين مراسم بودو در اين بخش خانم حسننيا (دبير بازنشسته) كه براي بچههاي افغان در لواسان در خانهي خود كلاسهاي آموزشي برگزار كرده بود و نيز رحيمه امير، خانم افغاني كه براي كودكان افغاني مدرسهاي خودگردان ايجاد كرده بود و نيز شادي پريدر، قهرمان شطرنج، معرفي شدند و صحبت كوتاهي داشتند.

در انتهاي برنامه نيز مطالبات زنان بهصورت قطعنامه قرائت شد. در اين قطعنامه خواستههاي زير مطرح گرديد:

1 ـ پيوستن ايران به كنوانسيون رفع هرگونه تبعيض عليه زنان و پذيرش و اجراي آن بدون قيد و شرط

2 ـ پيوستن ايران به كنوانسيون بينالمللي منع شكنجه

3 ـ برابري زنان و مردان از تمام حقوق اجتماعي و مدني

4 ـ رفع تبعيض از حقوق زنان در كليه قوانين از جمله بيمه، كار، ارث و برقراري مستمري براي فرزندان بعد از فوت زنان

5 ـ برابري در آموزش، مشاغل و پستهاي مديريتي

6 ـ اصلاح قواني مربوط به حقوق زنان، حق اداي شهادت، حق دريافت گذرنامه و خروج از كشور، حق سكونت مستقل، حق طلاق و حق حضانت

7 ـ منع تعدد زوجات و اصلاح قوانين ازدواج و طلاق

8 ـ رفع تبعيض جنسيتي در ساختار قدرت و تصميمگيري

9 ـ اصلاح قواني مربوط به قتل فرزند توسط پدر

10 ـ تلاش در جهت زدودن فرهنگ مردسالارانه از گفتار، نوشتار و به ويژه در آموزش

11 ـ حمايت از حقوق كودكان و برخورد با كودكآزاري

12 ـ اجراي كامل مفاد كنوانسيون حقوق كودك

در اين مراسم گروه زنان اسفند بروشوري نيز تهيه كرده بودند كه يكي از بخشهاي اين بروشور گزارشي از فروم اجتماعي سال 2005 بود. در اين گزارش چنين عنوان شده بود: فروم اجتماعي با شركت يكصدو پنجاه هزار نفر در پورتوالگره (در برزيل)، در روز چهارشنبه 26 ژانويه آغاز شد كه سياستهاي جهانيسازي و جنگافروزانه آمريكا در اين فروم مورد نقد و بررسي قرار گرفت... زنان در اين فروم حضوري چشمگير داشتند... در اين فروم، بيش از 2000 سمينار و كارگاه و نمايش حول محور يازده موضوع از جمله مسائل زنان برپا شده بود... براساس گزارش ارائه شده از فروم، با موج جهانيسازي ليبراليسم نو، بر شدت نابرابري جنسيتي افزوده ميشود ، سلطه دامن زده ميشود و خشونت عليه زنان موجه جلوه داده ميشود.

در بخش ديگري از بروشور درباره كنوانسيون رفع تبعيض عليه زنان و مفاد آن به چاپ رسيده بود.

 

محورهاى حق طلبى جنبش زنان در ايران

مهيندخت مصباح- رادیو آلمان: شنبه 22 اسفند ۱۳۸۳ -  12 مارس ۲۰۰۵

در حاليكه هنوز در ناميدن تكاپو و تلاش مدافعان حقوق زن در ايران اختلاف نظر وجود دارد و برخى آن را جنبش، گروهى خرده جنبش و عده اى حركتى در نطفه اش مى خوانند، فعاليت در راه برابرى و عدالت جنسيتى راه خود را ميرود.

پرچمداران اين كوشش ها با توسل به هر امكانى اعم از مقاله نويسى، سخنرانى، تشكيل كارگاه هاى آموزشى تا به راه انداختن سايت هاى خبرى به روشنگرى مى پردازند تا بحث هاى جارى در مورد مبانى حقوق زن، تبعيض ها، خشونت ها و موانع موجود را دامنه دارتر سازند. از جمله فرآيند هاى اين عزم مشترك، كوشش در راه برگزارى مراسم روز جهانى زن، به جريان انداختن گفتگوهايى پيرامون قوانين و فرهنگ زن ستيز، طرح مقوله حقوق بشرى بودن حقوق زن و پيوند آن با جنبش صلح طلبى است.

ناگفته پيداست كه هرگاه فشارهاى اجتماعى يا سياسى بالا ميروند، محورهاى حق طلبى زنان و جوهره مطالبات شان كه سمت و سويى ترقيخواهانه و غير سنتى دارد نيز تحت فشار قرار ميگيرند. منحنى فراز و فرود طرح مطالبات زنان ايران توسط تشكل هاى مختلف، تناسب مستقيمى با نوسان هاى اجتماعى سياسى دارد. با اين همه انرژى نهفته در اين حق طلبى ها آن چنان است كه گاه دستاوردهاى جدى و مهمى به رغم همه خطوط قرمز و ترمزهاى ناگزير كسب ميشوند.

اما اساس اين مطالبات چيست و واقعيت ها بر چه زمينه هايى استوارند؟ خانم فريبا داوودى مهاجر مشكلات پايه را چنين دسته بندى ميكند:

هنوز دولتمردان و سياست ورزان ما اعتقاد به عدالت جنسيتى ميان زن و مرد ندارند. هنوز ما خشونت جسمى و روانى عليه زنان را در جامعه تحمل ميكنيم. هنوز حدود زنان در عرصه هاى مديريتى نه تنها مطلوب نيست بلكه بعضى آن را ريسك يا نمايشى تلقى ميكنند. حتى به سلامت روانى و جسمى زنان توجه لازم نميشود و ما شاهد بحث هايى جدى بازدارنده در موضوع سقط جنين هستيم. سهم زنان ايرانى از ثروت، قدرت و منزلت بسيار پايين است. مقايسه آمار سال ۷۵ تا ۸۲ در زمينه اشتغال نشان ميدهد كه ما ۱۹ درصد كاهش اشتغال زنان در بخش صنعت و ۱۲ درصد كاهش در بخش خدمات داشته ايم و اين در حالى است كه تركيب جنسيتى دانشجويان آموزش عالى ما در سال گذشته در سيستم دولتى ۱۴۰ درصد و در دانشگاه آزاد ۹۶ درصد افزايش داشته است. ما اصلا شاهد تغييرات تاثير گذار در قوانين مربوط به زنان نيستيم. زنان ما به دنبال تعريف ديگرى از خود و نقش شان هستند اما حاكميت تن به تعاريف جديد نمى دهد.

يكى از مهمترين دستاوردها درسالهاى اخير در فعاليت هاى حق طلبانه زنان اين بوده كه آنها پس از افول هيجان ها و اميدواريهاى آغازين بهار اصلاح طلبى، هنگاميكه ديدند بخش اصلاح طلبى پاسخگوى مطالبات آنها نيست، به سوى سازمانهاى غير دولتى رفتند واين خود مناسبتى شد كه اين تشكل ها يكى پس از ديگرى با انرژى ها و نيروهاى فكرى متنوع و پويايى شكل گيرند. خانم عباسقلى زاده مسئول مركز كارورزى تشكل هاى غيردولتى زنان به همين تنوع اشاره ميكند و ميگويد:

جنبش زنان در ايران جنبشى است متنوع و فراگير متشكل از طيف هاى مختلف و داراى رهبرى هاى ميانى متفاوت كه به صورت شبكه اى و به صورت مسطح با هم در ارتباط هستند. بعضى ها از مناسبت هايى مثل روز زن استفاده ميكنند كه شرايط موجود را در رابطه با وضعيت حقوقى زنان به صورت مسالمت جويانه نقد كنند. برخى روى اصلاحات حقوقى تكيه ميكنند. در سطح اصلاحات وضعيت زنان، نظرات بسيار متنوعى ارائه ميشود.

مطالبات زنان در سطوح پايه و قانونى به بحث هاى جارى در زمينه لزوم تغيير قانون اساسى نيز كشيده شده و براى خود ميان زنان، موافقان و مخالفانى دارد. مثلا در حاليكه خانم عباسقلى زاده اين بحث را عجولانه ميداند و معتقد است هنوز زمينه سازيهاى مشترك و لازم در موردش انجام نگرفته، خانم رويا طلوعى قانون اساسى را هم از نگاه يك زن به طور كلى و هم از منظر اقليت ها و يك زن كرد به طور اخص به چالش ميكشد و ميگويد:

علاوه بر اين كه بندهاى كمى در قانون اساسى راجع به زنان صحبت ميكند و تازه قوانين مدنى و جزايى ما هم با اين قانون اساسى تناقض دارند، در همين قانون از حقوق اقليت ها كمتر صحبت شده و تنها يك بند و نيم به اقليت ها تعلق گرفته كه نيمى از جمعيت ايران اند و تازه همين يك بند و نيم هم عملا مسدود مانده است.

در پايان بايد گفت تكاپوى تشكل هاى گوناگون مدافع حقوق زنان با نزديكتر شدن روز جهانى زن شتاب بيشترى مى يابند. امسال چندين سخنرانى توسط چهره هاى شاخص جنبش زنان در دانشكده هاى روانشناسى و پلى تكنيك با مضامينى چون زن در قانون اساسى، جنبش زنان و جنبش رفراندوم، حقوق اقليت ها و زن وحقوق بشر برگزار شد.

روز هشتم مارس اعضاى مركز فرهنگى زنان موفق شدند پس از دو سال دوندگى و تلاش، نخستين كتابخانه تخصصى و غيردولتى زنان را در محلى به مساحت ۱۵۰ متر مربع با ۲۵۰۰ جلد كتاب افتتاح نمايند.

 

جايگاه زنان در برنامه كمك هاى عمرانى آلمان

رادیو آلمان:جمعه 21 اسفند ۱۳۸۳ -  11 مارس ۲۰۰۵

با گذشت ده سال از تشكيل چهارمين كنفرانس بين المللى زنان در پكن، اكنون افكار عمومى جهانى دريافته است كه بدون تامين حق مشاركت زنان، در جوامع كم توسعه تحركى ايجاد نخواهد شد. از اين رو است كه توجه به وضعيت زنان در سياست كمك هاى عمرانى آلمان نيز، نقشى بنيادى يافته است.

در چهارمين كنفرانس بين المللى زنان سازمان ملل متحد، كه ده سال پيش در پكن تشكيل شد، ۱۸۹ كشور عضو اين سازمان،  براى  تامين حق مشاركت زنان تعهداتى سپردند. نخستين كنفرانس بين المللى زنان  سازمان ملل متحد، در واقع  بيست سال پيش از آن، در مكزيكو تشكيل شده بود. اما كنفرانس پكن، در زمينه برانگيختن توجه افكار عمومى نسبت به وضعيت اجتماعى و سياسى زنان،  نقشى تعيين كننده ايفا كرد.

در باره جايگاه مشاركت زنان در سياست كمك هاى عمرانى آلمان، خانم زبيله فايفر  نماينده حزب دموكرات مسيحى در مجلس فدرال آلمان و عضو كميسيون كمك هاى عمرانى مى گويد: من مثل هميشه اطمينان دارم كه اگر اصولا بتوانيم  حق تقدمى براى كارها  قائل شويم شويم، آموزش و آموزش حرفه اى زنان و دختران، يكى از مهمترين موضوعات كار من است. يكى از مهمترين، يا شايد اصولا مهمترين وظيفه اى كه من مى شناسم، اين است كه  از طريق آموزش، دانش، آگاهى، تفكر و واكنش شخصى، زنان را به جائى برسانيم كه به موقعيت خودشان بيانديشند، وآنقدر قدرت و انرژى به آن ها بدهيم كه توانائى اثبات خودشان را در ساختارهاى اجتماعى موجود داشته باشند.

كميسيون همكارى هاى اقتصادى و عمرانى مجلس فدرال آلمان، كه خانم زيبيله فايفر عضو آن است، مسئوليت كنترل كار كمك هاى عمرانى دولت آلمان و ارزيابى طرح هاى كمك عمرانى را در جهان سوم به عهده دارد.

آسيا براندروپ لوكانو  رئيس بخش بهداشت، آموزش و تامين اجتماعى موسسه همكارى هاى فنى آلمان است.

وى نيز، درباره نقش زنان در جوامع مختلف مى گويد: زنان نيمى از جمعيت را تشكيل مى دهند و چرا مى گوئيم نقشى كليدى دارند؟ آن ها مسئوليت اداره خانه و در بيشتر جوامع مسئوليت حفظ سلامت اعضاى خانواده را به دوش مى كشند. اكثرا تنظيم كننده بودجه خانواده هم هستند. حتى اگر رسما مردان تامين كننده آن باشند، در نهايت، اين زنان هستند كه بايد تصميم بگيرند پول كجا و براى كدام مواد غذائى پرداخت شود. از اينجا است كه همكارى با زنان و تقويت نقش آنان، اهميت دارد.  بايد از مستقل شدن زنان تا آنجا حمايت كرد كه  آنان بتوانند همانطور كه در بيشتر كشورها در خانه حضور موثر دارند، در جامعه نيز اين حضور را داشته باشند.

آسيا براندروپ، به خاطر مسئوليت خود در موسسه همكارى هاى فنى، در تصميم گيرى هاى مربوط به پروژه هاى كمك عمرانى آلمان براى كشورهاى جهان سوم و اجراى آن ها در محل مشاركت دارد. از ديد او، يكى از مهمترين دستاوردهاى چهارمين كنفرانس بين المللى زنان پكن آن است كه نقش زنان به رسميت شناخته شده است.

وى مى افزايد: در برخى كشورها، كارهائى انجام شده است. اما به نظر من، مهمترين چيزى كه از كنفرانس پكن به اين سو رخ داده، آن است كه درباره برابرى زنان و مردان  صحبت مى شود. امروز مى توان با ديد انتقادى سنجيد كه آيا كشورهائى كه براى برابرى زن و مرد تعهد سپرده اند، در عمل هم كارى كرده اند؟ مثلا در عرصه سرمايه گذارى در كشور خودشان يا پشتيبانى از برنامه هاى كشورهاى همكار.

هم در كنفرانس بين المللى زنان پكن و هم در برنامه اهداف توسعه سال ۲۰۰۰ سازمان ملل متحد،  بر سر ارقام مشخصى توافق شده است كه تحقق يا عدم تحقق آن ها قابل سنجش است. خانم آسيا براندروپ، كه توجه به حقوق زنان را در پنج تا ده سال آينده همچنان پر اهميت مى داند، در اين زمينه مى گويد: پرداخت دستمزد برابر مردان به زنان، براى كار مشابه، در كشورهاى صنعتى، از جمله آلمان، هنوز تحقق نيافته است. اما از سوى ديگر، طبعا چيزهائى مثل دسترسى به آموزش و شانس هاى برابر عملى شده است. در كشورهاى در حال توسعه، مساله اساسا بر سر آن است كه بكوشيم دختران به مدرسه بروند و تا دريافت پايان نامه  در مدرسه بمانند. پايان نامه اى كه به وسيله آن بتوانند وارد بازار كار رسمى شوند و به يك درآمد معمولى دست يابند.

 

شهلا فريد / انتقاد به كمرنگى حضور زنان در بيانيه ۵۶۵ نفره فعالان سياسى اجتماعى

رادیو آلمان:جمعه 21 اسفند ۱۳۸۳ -  11 مارس ۲۰۰۵

بيانيه‌اى كه هفته گذشته از سوى ۵۶۵ فعال سياسي، اجتماعي و دانشجويى در ايران منتشر شد و در آن خواست برقرارى شايسته‌سالاري و مردم‌سالارى مطرح گشت، بحث بسيارى را در داخل و خارج كشور دامن زده است. پس از انتشار آن خانم شهلا فريد از فعالان سياسى و حقوق زنان مقيم آلمان با انتشار مقاله‌اى در روزنامه اينترنتي اخبار روز با عنوان جنبشهاى اجتماعى و سياسى و جنبش زنان كجا به يكديگر مى‌پيوندند؟ از حاكم بودن ديد مردانه بر اين بيانيه انتقاد كرد. صداى آلمان به خاطر اهميت بررسى بيانيه ياد شده از ديدگاه فعالان جنبش زنان ايران از خانم فريد دعوت به مصاحبه كرده است.

 

مصاحبه گر: کيونداخت قهاری

دويچه وله: خانم شهلا فريد، شما در نوشته ای که در رابطه با بيانيه ی ۵۶۵ تن از فعالان سياسی و اجتماعی ايران در انتقاد به اوضاع ایران در روزنامه ی اينترنتی اخبار روز منتشر کرده ايد، به نکاتی اشاره کرده ايد که به نظر شما نويسندگان بيانيه به آن توجه نداشته اند. پيش از اينکه در اين باره صحبت کنيم ،نخست مايليم ارزيابی کلی شما را از اين بيانيه بدانيم.

 

شهلا فريد: اين بيانيه در شرايطی داده شده است، که جامعه نيازمند تحولات جدی است به دليل بسيار خطير بودن اوضاع از سويی در سطح بين المللی، جمهوری اسلامی کشور ما را به مرزهای درگيری نزديک می کند و از سويی، در داخل جامعه بسياری ناهنجاريها گسترش پيدا کرده است. و اين بيانيه بدون آنکه چشم اميدی به يک آزمايش داده شده، به يک نوع اصلاح طلبی ببندد يک راه سومی را پيشنهاد می کند و صدای مستقلی را جدا از اين جناح و آن جناح بيان می کند. و از اين نظر بسيار مثبت است و اميدوارم در تعميق يافتن اين بيانيه به آن راهکار پيشنهادی‌اى که چندماه پيش رفراندوم مطرح کرده بود به آن نزديک شود، و کلا يک اميدی را در جامعه برانگيزد.

 

دويچه وله: خانم فريد، می دانيم که شما فعال حقوق زنان هستيد. در نوشته‌تان انتقاد کرده ايد که بر اين بيانيه ديد مردانه حاکم است. دلايل شما برای اين گفته چيست؟

شهلا فريد: در اين بيانيه اشاره ی جدی به وضعيت زنان نشده است. يک عبارت مبهم وجود دارد، ناديده انگاشتن حقوق شهروندی برابر زنان و مردان و ديگر هيچ مسئله ای را بيان نمی کند. در حقيقت اين ديد وجود دارد که وضعيت زنان تبعه ای از مشکلات ديگر است. در حاليکه در واقعيت اينطور نيست و اصولا استبداد دينی بر تبعيض ميان زن و مرد بنا شده و نه تنها در اين ۲۶ سال وضعيت خاصی بر زنان حاکم شده است، بلکه خود منشاء بسياری مشکلات ديگر شده است، و اين بيانيه بايد اين مسئله را می ديد. و متاسفانه جای خالی اين مسئله در اين بيانيه وجود دارد.

 

دويچه وله: شما در نوشته‌تان اشاره نيز کرده ايد که تعداد کمی از زنان اين بيانيه را امضا کرده اند.

شهلا فريد: اگر به ليست امضاکنندگان نگاه کنيد، کمتر از ٪۱۰ امضاکنندگان زن هستند. و در  ميان اين امضاکنندگان آن چهره های فعالی که در رابطه با جنبش زنان، در رابطه با خواست های زنان فعال بودند و سعی کردند اين خواسته ها را مسئله ی جامعه بکنند، اين چهره ها در اين ليست حضور ندارند. علتش هم فکر می کنم هم اين مسئله باشد که بسياری از امضاکنندگان بيانيه يا تدوين کنندگان آن هنوز خودشان از نظر ايدئولوژی اين مسئله را حل نکرده اند که برابری زن و مرد را بپذيرند و يا اگر هم مى‌پذيرند هنوز به مرز دفاع از اين ايده نرسيده اند. دومين مسئله اين است كه بسياری از مردان سياسی جامعه ی ما اعتقادشان اين است که بگذاريد اول مشکلات ديگر حل شود و در آخر با حل شدن آنها وضعيت زنان نيز بهبود پيدا می کند و حل خواهد شد. در حاليکه تجارب تحولات گذشته نشان می دهد که اينطور نيست، و بايستی که اين مشکلات، اين خواست ها در هرقدم مطرح بشود و تلاش برای حل آن باشد.

 

دويچه وله: روز گذشته در خارج از کشور بيانيه ای در پشتيبانی بيانيه ی فعالان داخل کشور منتشر شده است. تا چه حد اين بيانيه به حقوق زنان توجه دارد؟

شهلا فريد: اين بيانيه که در خارج منتشر شده است، سعی کرده خود را در همان چارچوب مطرح شده در بيانيه ی داخل نگاه دارد. در حاليکه از نظر ذهنی تدوين کنندگان يا امضاکنندگان اين بيانيه در وضعيتی متفاوت بسر می برند. جنبش زنان حداقل در خارج از کشور در طی اين مدت اين مسئله را به ثبوت رسانده که در هر بيانيه ای به وضعيت تحميل شده بر زنان اشاره شود. ولی من تصور می کنم تدوين کنندگان اين بيانيه نيز به نحوی مرعوب آن چيزی شده اند که در داخل داده شده است. يعنی اينکه ديده اند آنها اشاره نکرده اند، گذاشته اند در همان چارچوب بماند و به گونه ای اين مسئله را فعلا بيان نکرده اند. و اين بايد هشداری باشد به فعالين زنان که آن دستاوردهايی را که بدست آورده اند که خودشان و وضعيت خودشان را تحميل می کنند، حالا من کلمه ی تحميل را بکار می برم، در هر بيانيه ای يا هر جايی و اين کاملا قابل بازگشت است. و با يک وضعيتی که بخواهد کار بشود، اينها نصيحت می کنند که صبر کنيد و هنوز مرز آن نرسيده است که ما اين خواسته ها را مطرح کنيم. فکر می کنم عليرغم اينها فعالين زنان بايستی که بطور فعالانه در هر حرکتی حتا اگر معتقد باشند که در آن ديد مردسالار وجود دارد در آن شرکت کنند. چون اصولا جنبش دمکراسی بدون جنبش زنان کامل نيست.

دويچه وله: خانم شهلا فريد، از اينکه وقت تان را در اختيار ما قرار داديد از شما بسيار سپاسگزارم.

 

مهرانگيز كار/ شيوه هاى حق‎ ‎طلبى زنان در ايران

شيرين جزايرى رادیو آلمان: پنج شنبه 20 اسفند ۱۳۸۳ -  10 مارس ۲۰۰۵

به مناسبت روز جهانى زن، امسال از طرف‎ ‎بنياد اسماعيل خويى در آتلانتا، مراسم بزرگداشت خانم مهرانگيز كار، حقوقدان،‎ ‎نويسنده و كوشنده حقوق بشر برگزار شد. خانم كار در سخنرانى خود به اين مناسبت، به‎ ‎شيوه هاى حق طلبى زنان در جمهورى ‏اسلامى ايران پرداخت. درباره همين موضوع با وى‎ ‎گفتگويى داشته ايم.

مهرانگيز کار: در ايران شيوه های حق طلبی از سال ۱۳۵۷به بعد،‎ ‎اگر مرور بشوند تا سالها تنها دو وجه غالب دارند. يک وجه ‏آن کاملا دينی ست، يعنی‎ ‎برخورد اصلاح طلبانه با مضامين دينی، با تفاسير دينی است. حمايت يا استفاده از آن‎ ‎دسته از نوانديشان ‏دينی ست که مبانی اسلامی را به نحوی تعريف می کنند که تا حدودی‎ ‎در وضعيت حقوقی زنان احتمال و امکان بهبود فراهم می ‏آورد، اگرچه هرگز به برابری‎ ‎حقوقی زن و مرد منجر نمی شود. و وجه غالب ديگری که وجود داشته برای بحث حقوق زن،‎ ‎وجهی بوده است که کسانی که طرفدار همان سنت های قديمی در خصوص تفاسير از دين هستند،‎ ‎کوشش کرده اند آن را عمده کنند ‏و کوشش کرده اند زنان را اينگونه متقاعد کنند که‎ ‎همان تفاسير کاملا مخالف با بهبود وضعيت حقوق زن  ، مناسب حال آنها و ‏جامعه است.

در اين روند، البته بتدريج، نوانديشی دينی توانست بستری را فراهم کند، بستر‎ ‎مناسبی را فراهم کند برای امکان طرح مسايل زنان ‏در کشوری که اساسا هرگونه انتقاد از‎ ‎ساختار قانونی تا سالها جرم بود و کمتر کسی تن می داد به افشاگری قوانين. در آن‎ ‎دوران ‏که من و  تنی چند از زنان به افشاگری قوانين ايران آغاز کرديم، موضوع بسيار‎ ‎خطرناک بود و ما بهره مند شديم از فضايی که ‏نوانديشان دينی در کشور بوجود آوردند. و‎ ‎استفاده کرديم و استناد کرديم به تفاسيری که اين آقايان از دين اعلام و انتشار‎ ‎دادند.

بنابراين يک مقطع بزرگ از تاريخ بعد از انقلاب را ما با شيوه ی استفاده از گفتار‎ ‎و نوشتار نوانديشان دينی می توانيم بگوييم که ‏پر کرديم برای برخورد با کاستی های‎ ‎حقوق زن. اما به نظر می رسد که اين دوران به علت فضايی که در ۸ سال اخير با آن‏‎ ‎برخورد کرديم و ديديم که حتا مجلس ششم با وجود اکثريت اصلاح طلبش و با وجود زنان‏‎ ‎شجاعی در اين مجلس نتوانست قوانين ‏دمکراتيکی را از تصويب بگذراند و نتوانست قوانين‎ ‎ضدزن را در قوانين ناظر بر خانواده، در قانون مجازات اسلامی بخصوص ‏تغييرات عمده‎ ‎بدهد و نتوانست حتا موجبات الحاق مقيد و مشروط دولت ايران را به کنوانسيون جهانی‏‎ ‎رفع کليه ی اشکال تبعيض ‏آمیز از زن ايجاد و فراهم بکند.

بهرحال عموما فعالان حقوق زن در ايران بنظر می رسد که متقاعد شده اند به اينکه‎ ‎بايد در شيوه های مبارزاتی شان، هرچند ‏علاقمند هستند بسيار مسالمت آميز باشد، تغيير‎ ‎بدهند و متن قانون اساسی را مورد انتقاد قرار دهند برای اينکه کاملا واضح و ‏روشن‎ ‎شده است که موانع قانونی ابتدايی ترين مشکل و مسئله ی است که جنبش حقوق زن در ايران‎ ‎با آن بايد برخورد کند، هرچند ‏که همه ی فعالان اين جنبش کاملا اشراف دارند به اينکه‎ ‎ما در جامعه ی مان موانع فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بسياری نيز ‏داريم که آنها نيز‎ ‎حتما بطور جدی بايد طرح بشوند، ولی پله ی اول را ما هنوز نپيموده ايم که عبارت است‎ ‎از يک قانون اساسی ‏متناسب با برابری حقوق شهروندان ايرانی اعم از زن و مرد، مسلمان‎ ‎و غير مسلمان.

دويچه وله: خانم کار، با توجه به فعاليت چند ساله ی اخير زنان، بوجود‎ ‎آمدن NGO های مختلف، شرکت زنان در گروههای ‏مختلف فعال حقوق آنان، آيا شما خوش بينی‎ ‎نسبت به آينده ی اين جنبش داريد؟

مهرانگيز کار: اين خوش بينی در گرو وضعيت سياسی خاصی ست که بايد در ايران بوجود‎ ‎بيايد. اين خوش بينی در گروه فضای ‏امن سياسی ست که بايد در ايران بوجود بيايد تا‎ ‎اين تشکل ها بتوانند خود را نجات بدهند. از زير نگاه امنيتی که در حال حاضر، ‏که‎ ‎واقعا اکنون در زير اين نگاه امنيتی در حال پرپرشدن هستند. در حال حاضر، وقتی که يک‎ ‎مقام رسمی حکومتی مربوط به اين ‏‏۸ سال، دستاوردهای اين ۸ ساله را مطرح می کند، البته‏‎ ‎تعداد بالای چهارصدی را گاهی از NGO های زنانه نام می برد ولی ما ‏همه می دانيم که‎ ‎اين کميت، اين کميتی که افزايش پيدا کرده و بعد از ۲ خرداد ۱۳۷۶ نيز افزايش پيدا‏‎ ‎کرده است، ولی اين کميت ‏اساسا فاقد آن کيفيتی لازم برای مطالباتی ست که زنان ایرانی‏‎ ‎در همه ی حوزه های زندگی حقوقی، اجتماعی، فرهنگی، سياسی و ‏اقتصادی دارند. به همين‎ ‎دليل، نمی توانيم ديگر اينگونه آمارها را بعنوان دستاوردهای بسيار مهمی بپذيريم. اما، بدون شک چند ‏تشکل کاملا مقاوم و با آگاهی سياسی لازم در ايران فعال هستند که‎ ‎اينها دارند خودشان را حفظ می کنند، ولی چون نمی توانيم ‏شرايط سياسی موجود را پيش‎ ‎بينی بکنيم، نمی دانيم که حتا همين معدود تشکلهای سياسی زنانه که کوشش می کنند‎ ‎ادامه ی حيات ‏داشته باشند در وضعيت عجيب و غريب بحرانهای سياسی غالب بر ايران، نمی‎ ‎دانيم اينها تا کی قادر هستند خودشان را سر پا نگه ‏دارند. بخصوص، همانطور که می‎ ‎دانيد در حال حاضر ايران نه فقط با بحرانهای سياسی و اجتماعی و اقتصادی گوناگون‎ ‎داخلی ‏روبروست، بلکه با بحران بين المللی نيز مواجه شده است و همه چيز در گرو همه‎ ‎چيز است.

دويچه وله: خانم کار، شما از جمله امضاکنندگان فراخوان برگزاری رفراندوم‎ ‎تغيير قانون اساسی بوده ايد. همانطور که اطلاع ‏داريد اخيرا نيز، بيانيه ای منتشر‎ ‎شده از طرف صدها نفر از کارشناسان اقتصادی و سياسی در مورد وضعيت بحرانی کشور. وضعيتی که الان خود شما نيز به آن اشاره کرده ايد. نظر شما در مورد اين بيانيه و‎ ‎توجه به مسايل زنان در اين بيانيه چيست؟

مهرانگيز کار: مسايل زنان، همانطور که من مطرح کردم در اين‎ ‎محدوده ی وقتی که داريم، البته در درجه ی اول اولويتش در ‏برابر حقوق زنان اين است‎ ‎که ساختار قانونی متناسب بشود با مطالبات. درست است که ما موانع فرهنگی، اجتماعی،‎ ‎سياسی، ‏دينی و اقتصادی بسياری پيش رو داريم برای تامين حقوق زنان، ولی ما نمی‎ ‎توانيم به استناد اينکه ما گرفتاری های زيادی داريم ‏آن حرکت اول را ناديده بگيريم. حرکت اول اينست که اساسا ساختار قانونی در ايران، حالا با هر نوع شکل حکومتی که‎ ‎بعدا ‏مردم انتخابش می کنند، سازگار باشد با برابری حقوق زن و مرد و اجازه بدهد به‎ ‎پارلمان که دستش باز باشد برای اينکه قوانين ‏دمکراتيک و بخصوص قوانين مبتنی بر‎ ‎برابری حقوق زن و مرد را از تصويب بگذراند. اگر که اين رفراندوم به امضای جمعی‎ ‎رسيده است، به نظر من هر يک از اين افراد يک عنايتی داشته اند به موضوع ضرورت تصويب‎ ‎قوانين دمکراتيک در ايران و ‏ضرورت الغاء قوانين دمکراتيک و ضد حقوق بشری در ايران. و من بعنوان امضاکننده ی اين رفراندوم و بعنوان يک‎ ‎فعال ‏حقوق زن که سالهايی را در‎ ‎اين فعاليت پشت سر دارم، البته ترجيح می دهم که، همانطور که در کنفرانس برلين نيز‎ ‎مطرح کرده ‏ام و تبعاتش را نيز تحمل کردم، برای اينکه تغيير وضعيت زنان ميسر بشود ما‎ ‎راهی نداريم جز اينکه وارد بحث تغيير قانون ‏اساسی بشويم. حالا اين بحث کی پاسخ بدهد‎ ‎و چه تبعاتی را برای ايران و فعالان و مجموعه ی تحولات سياسی ايران پيش رو ‏داشته‎ ‎باشد، فعلا از حوزه ی پيش بينی ما خارج است.

دويچه وله: خانم کار،‌ خيلی متشکرم از وقتى كه در اختيار ما قرار‎ ‎داديد.