نقش هاي انكار شده

شرق - دو شنبه 18 اسفند  1382-  8 مارس 2004

 

ترجمه مرضيه سليماني: انديشه بزرگداشت و تكريم روزي به نام زن، نخستين بار در طليعه قرن بيستم شكل گرفت. البته اين نخستين حضور و تلاش بانوان براي دستيابي به حقوق و امكانات و شرايط بهتر و عادلانه تر نبود. چنين خيزش و وحدتي در ميان زنان، در دو هزاره بعد تكرار شد، در انقلاب كبير فرانسه، زنان پاريسي، شعارهايي همچون: آزادي، برابري، برادري و حق رأي زنان سردادند و مجموعه تمام اين تلاش ها، در ابتداي قرن بيستم، به تعيين روزي خاص براي تكريم زنان منجر شد. در آن زمان، جهان صنعتي در حال گذار از دوران آشوب، توسعه شتابان، رشد انفجاري جمعيت و ظهور ايدئولوژي هاي راديكال بود. واقعه نگاري مهمترين حوادث مربوط به زنان در اين قرن را مي  توان چنين خلاصه كرد:

 

هشتم مارس سال ۱۸۵۷، زنان شاغل در كارخانه هاي نساجي نيويورك سيتي ايالات متحده آمريكا، دست به اعتراض زدند. آنها به شرايط غيرانساني محيط كار و نيز دستمزدهاي نازل معترض بودند. پليس به تجمع زنان معترض حمله كرده و آنان را متفرق ساخت. دو سال بعد و باز هم در ماه مارس، همين زنان اولين گروه واحد كارگران را تشكيل داده و تلاش براي احقاق برخي حقوق اوليه خويش را از سرگرفتند.

 

هشتم مارس سال ۱۹۰۸، ۱۵هزار زن در خيابان هاي شهر نيويورك به راه افتادند و مطالبات خويش را در قالب ساعات كار كمتر، دستمزدهاي بهتر، حق رأي و مخالفت با كار كودكان در كارخانه ها بيان داشتند. شعار اين زنان نان و گل سرخ بود. نان، نماد امنيت اقتصادي و گل سرخ نيز سمبل كيفيت بهتر زندگي محسوب مي شد. در سال ۱۹۰۹ و در راستاي بيانيه حزب سوسياليست  آمريكا، نخستين مراسم روز جهاني زن در سراسر آمريكا و به تاريخ ۲۸ فوريه برگزار شد. زنان تا سال ۱۹۱۳ همچنان اين روز را در آخرين يكشنبه ماه فوريه، جشن مي گرفتند. در سال ۱۹۱۰، سوسياليست ها در كپنهاگ گردهم آمدند تا يك روز خاص را جهت بزرگداشت مقام زن تعيين نمايند. در اين نشست عنوان شد كه اين روز مي بايست بين المللي بوده و به نهضت مقاومت زنان كه در جهت احقاق حقوق زنان فعال بوده احترام بگذارد. همچنين لازم است كه تصويب حق رأي زنان مورد توجه قرار گرفته و راهكارهاي احقاق اين حق بررسي شود. حدود ۱۰۰ زن از ۱۷ كشور در اين نشست شركت داشتند و همگي بر سر پذيرش اهداف اين گردهمايي متفق القول بودند.

 

از جمله شركت كنندگان در اين مجمع، ۳ زني بودند كه به عضويت پارلمان فنلاند درآمده بودند. اما به رغم همه تلاش ها، در اين همايش، هيچ روز خاصي جهت بزرگداشت مقام زن تعيين نشد. در سال ۱۹۱۱ و در نتيجه تصميمات نشست كپنهاگ، روز جهاني زن در كشورهاي استراليا، دانمارك، آلمان و سوئد و به تاريخ ۱۹ مارس گرامي  داشته شد به گونه اي كه بيش از يك ميليون زن و مرد در گردهمايي هاي گوناگون با محور گرداميداشت مقام زن شركت جستند. در اين سال زنان علاوه بر درخواست حق رأي و كسب مناصب بالاي اجتماعي، حق كار، آموزش هاي حرفه اي و پايان دادن به تبعيض شغلي را نيز خواستار شدند. كمتر از يك هفته بعد در ۲۵ مارس _ تراژدي آتش سوزي در شهر نيويورك به زندگي بيش از ۱۴۰ دختر كارگر خاتمه داد. اغلب اين دختران، مهاجران يهودي و ايتاليايي بودند. اين حادثه تاثير عميقي بر قانون كار ايالات متحده گذاشت و شرايط كار اين زنان، در اذهان عمومي تبديل به فاجعه گشت. به گونه اي كه در ميتينگ هاي بعدي روز زن، اولين و مهمترين خواسته زنان، تغيير شرايط كار بود. در سال ۱۹۱۳، كشور روسيه، آخرين يكشنبه فوريه را به عنوان روز جهاني زن گراميداشت. ساير كشورهاي اروپايي همچنان به هشتم مارس يا زماني نزديك به آن پايبند بودند. در سال ۱۹۱۷ حدود ۲ ميليون سرباز روسي در جنگ كشته شدند. زنان روسي در اين سال و در آخرين يكشنبه ماه فوريه با شعار نان و صلح دست به اعتصاب زدند. هر چند كه مخالفت رهبران سياسي با زمان برپايي اعتصاب مورد بي توجهي زنان واقع شد. چهار روز بعد، تزار روسيه مجبور به كناره گيري از قدرت شد و دولت موقت، به اعطاي حق رأي به زنان رضايت داد. اين روز در تقويم هاي جوليوسي - كه در روسيه مورد استفاده است _ مصادف با ۲۳ فوريه بوده و در تقويم هاي گريگوري مورد استفاده در ساير كشورها، مصادف با ۸ مارس است.

 

كشور هاي ديگر چه مي كنند

 

كاخ سفيد مبلغي در حدود ۱۰ ميليون دلار را جهت حمايت از برنامه هاي زن محور اختصاص داده است. در مراسمي بزرگداشت روز جهاني زن در كاخ سفيد اعلام شد كه كاخ سفيد علاوه بر حمايت فكري و عملي از برنامه هايي همچون منع خشونت عليه زنان، ۱۰ ميليون دلار را نيز به اين كار اختصاص داده است. همچنين مجلس سناي آمريكا در همين روز قانون محو هرگونه تبعيض عليه زنان (CEDAW) را تصويب كرد در حالي كه در كشور هاي عربي، محل برگزاري جشن روز جهاني زن، كشور سوريه و شهر دمشق تعيين شده است، در سال ۲۰۰۳ با حمايت اسما الاسد بانوي اول سوريه، روز زن طي مراسم باشكوهي گرامي داشته شد. در اين مراسم ملكه اردن رانيا عبدالله، شيخ بن ابراهيم شيخ بحرين، ملكه مصر سوزان مبارك، ملكه سودان فاطمه البشير، ااندره لحود از لبنان و عمر موسي دبير كل اتحاديه عرب و همسرش حضور داشتند. اما اقدام وزارت آموزش و پرورش روسيه هم قابل توجه است.

 

بدين ترتيب كه در روز ۸ مارس دو نفر به هر مدرسه اعزام شده و در حالي كه سبدي پر از هديه به دست دارند به كلاس هايي مي روند كه معلمشان  زن است. سپس از او مي خواهند دست در ظرفي زيبا  برده و به حالت قرعه كشي كاغذ تا شده اي را بيرون بياورند. بر روي اين كاغذ نام هديه اي نوشته شده كه آنها بايد از داخل سبد بردارند. همچنين تمامي مردان و پسران روسي هداياي خويش را به اشخاص مورد علاقه شان تقديم مي كنند. اين هدايا شامل شامپو، گل، بليت كنسرت، سينما يا تئاتر و يا گاهي بليت بخت آزمايي! است. در چنين روزي در تمام نقاط روسيه صداي ساز و آواز به گوش مي رسد و در غروب اين روز تمام خانواده ها به برپايي جشن و سرور مي پردازند.

 

آرژانتين و NGO هايش

 

از ميان هزاران مراسمي كه NGO هاي ريز و درشت آرژانتين در اين روز بر پا مي دارند، مي  توان به موارد زير اشاره كرد: برپايي كارگاه هاي آموزشي در خصوص منع خشونت عليه زنان ميتينگ ها و همايش هايي در خصوص حقوق بشر؛ مسائل جنسيتي؛ مشكلات دختران جوان؛ حقوق نوجوانان و حقوق حداقلي زنان؛ تلاش براي قانونمند كردن اهداف NGO هاي زن _ محور؛ برپايي سميناري توسط كميسيون همكاري NGO هاي هم محور؛ شركت در كنفرانس NGO هاي وين + ۵ جهت بررسي وضعيت حقوق زنان در آ رژانتين و مخصوصاً برابري جنسي، تشريك مساعي در مراسم افتتاح كتابخانه هاي زنان؛ مراسم رونمايي كتب مربوط به مسائل زنان؛ برپايي مراسم تقدير از زنان ممتاز و برجسته توسط سازمان زنان آرژانتيني؛ انجام اقدامات رسانه اي؛ انتشار جزو هايي شامل قوانين جزايي مختص زنان و توزيع آن در بين مردم؛ شركت در نشست كميسيون زنان، كودكان و نوجوانان در بوئنوس آيرس و برپايي هفته بزرگداشت زن در شهر بوئنوس آيرس توسط مركز زنان GCBA.