سهم زنان در بناي دنيايي ديگر

مژده فرهي- نقل از سايت تريبون فمينيستي ايران- http://www.iftribune.com/index.asp

 

گزارشي از دومين فوروم اجتماعي اروپا

mojdehf@hotmail.com

روزهاي 20 تا 23 آبان (12 تا 15 نوامبر) پاريس، ميزبان بيش از 60 هزار شرکت کننده در دومين " فوروم اجتماعي اروپا" بود. فوروم، محلي است براي تجمع و بحث و تبادل نظر گروه ها، احزاب، سازمان ها، اتحاديه ها و گروه هاي سياسي و اجتماعي که به روند کنوني اوضاع سياسي و اقتصادي در اروپا و تاثيرات مخرب گلوباليزاسون معترض اند. برخي کليت سيستم اقتصادي ـ سياسي موجود را به چالش مي طلبند و برخي ديگر تنها اين يا آن حوزه مشخص را. از همين روست که فوروم دربرگيرنده مجموعه متنوع و رنگارنگي از گرايشات سياسي و نظري است . در واقع چتري است که معترضان زير آن گرد هم مي آيند. " دنياي ديگري ممکن است" شعار محوري فوروم است.

اولين فورم اجتماعي اروپا در سال 2002 در فلورانس ـ ايتاليا برگزار شد. شرکت فعال نهادها و سازمان ها و احزاب راديکال و پيشرو آن هم در بطن شرايطي که حمله نظامي به عراق در چشم انداز يود، منجر به همکاري هاي نزديک بين شرکت کنندگان شد. از جمله قرارها، اين بود که به محض وقوع جنگ، در سراسر اروپا همزمان اعتراضات وسيع برپا گردد. چنين نيز شد. با شروع جنگ در عراق، صفوف ميليوني تظاهرات هاي ضد جنگ در اروپا براه افتادند بدين ترتيب اولين فوروم موفق شد، گام ها و تلاش هاي مبارزاتي در اروپا را هماهنگ کند و تاثيرگذاري آنها را افزايش دهد. در همان اولين فوروم، سازمان ها و گروه هاي زنان در اروپا ضمن بحث و گفت وگو و تبادل نظر، تصميم گرفتند که در اجلاس دوم فوروم ، جايگاه ويژه اي به مسئله زن داده شود و اين تم را به يکي ار محورهاي اصلي تبديل کنند. کمابيش ابن چنين نيز شد. روز 11 نوامبر (يک روز قبل از افتتاح رسمي فوروم) کليه مباحث و جلسات به بررسي موضوعات متعدد مربوط به زنان در اروپا اختصاص يافت. در گردهمايي که تحت عنوان " مجمع عمومي زنان " برگزار شد، بيش از 2 هزار تن که 80درصد آنها زن يودند، شرکت کردند. در سخنراني ها و بحث هاي متعددي که از سوي ده ها سخنران از سراسر اروپا صورت گرفت، محورهاي زير مورد توجه قرارداشتند:

1ـ تعرضات به حقوق و موقعيت زنان در اروپا:

با روي کار آمدن و قدرت گيري احزاب دمکرات مسيحي در اروپا ، برخي حقوق زنان مورد يورش قرار گرفته است. سقط جنين يکي از اين موارد است. در برخي کشورهاي اروپا سقط جنين ممنوع است و در برخي ديگر نغمه ممنوعيت و محدود کردن اين حق آغاز شده است.

اشتغال نيمه وقت و موقت زنان و ژرف تر شدن بحران اقتصادي در اروپا موجب شده که زمزمه هاي اخلاقي و سنتي پا بگيرد. دعوت زنان به بازگشت به حانه ها تحت عنوان " وظيفه مادري" و " تربيت فرزندان" عمدتا از سوي احزاب مسيحي و نهادها و ارگان هاي دولتي و مدهبي تبليغ و ترويج مي شود. کاهش بودجه اقتصادي و قطع و کاهش بودجه مهدکودک ها، عملا مشکل نگهداري از فرزندان را به مانع جدي بر سر راه مشارکت زنان بدل کرده است. از همين رو در سناريوهاي موجود دولتي و رسمي، نقش زنان در مشارکت اجتماعي هر روز کمرنگ و کمرنگ تر مي گردد.

2ـ جنگ ، خشونت و زنان

جنگ هاي متعدد در اروپا از جمله جمهوري هاي سابق يوگسلاوي و چچن ، خشونت ، تجاوز، آوارگي و فقر را براي زنان بهمراه داشته است. سخنراناني که در اين خصوص مباحثي را دامن زدند، براين نکته تاکيد داشتند که پايان جنگ، آغاز مصايب و تاثيرات آن است وپيآمدهاي آن سال ها بر زندگي زنان سايه مي افکند. تجاوز سربازان به زنان طي جنگ ها، يکي از اين موارد است. تلاش براي دستيابي به صلح و مبارزه با جنگ و جنگ طلبي و همچنين توجه و حمايت از زنان در مناطق جنگي به عنوان يکي از وظايف جنبش زنان اعلام شد.

3ـ مانيفست زنان

مانيفست زنان يا منشور و سندي که دربرگيرنده محورهاي نظري فعالان زنان اروپا باشد، يکي از مباحثي بود که در فاصله بين دو اجلاس اول و دوم فوروم اجتماعي اروپا در ميان فعالان جنبش زنان اروپا مورد بحث و بررسي قرار گرفته بود. پيش نويس اين سند و بحث حول آن در دستور کار فوروم قرار گرفت. در اين سند ـ که متن نهايي آن بزودي انتشار مي يا بد ـ به موارد و موانع سياسي ، اجتماعي و اقتصادي که موقعيت زنان را شکننده و ضربه پذير مي سازد، اشاره شده است. اين موارد دو ديدگاه اساسي در ميان جنبش زنان اروپا را نمايندگي مي کنند: الف ـ ديدگاهي که در پي ايجاد و تغييراتي در چارچوب سيستم هاي موجودند و ب ـ ديدگاه ديگري که طالب تحولات و تغييرات بنيادين است. در پيش نويس مانيفست، دوديدگاه، گاها متناقض و به موازات هم گنجانده شده اند. به هررو بحث بر جدل و تصويب چنين مانيفستي گامي است جهت اتحاد گرايشات همنظر و همصدا در جنبش زنان اروپا. اجلاس سوم فوروم که در پاييز 2004 در لندن برگزار خواهد شد، با استناد به اين مانيفست امکان و چگونگي همصدايي و همياري گروه هاي زنان را مورد بحث قرار خواهد داد.

4ـ نقش و تاثير جنبش هاي زنان بر ساير جنبش هاي اجتماعي

گزارشات و سخنراني هاي نمايندگان جنبش هاي کارگري، ضدجنگ و دانشجويي همگي حاکي از مشارکت نازل زنان در اين جنبش ها بود. لذا برخورد به اين نقيصه و فراهم آوردن زمينه هاي مشارکت بيشتر زنان يکي از دغدغه هاي موجود است. در اين بخش سخنراناني از ايتاليا، فرانسه، آرژانتين و انگلستان تجارب جنبش هاي موجود در کشورهاي فوق را بازگو نمودند وضمن بازگويي موانع ، راه حل هاي خود را ارايه دادند. نقطه مشترک در کليه بديل ها، تعيين و تصريح افق و چشم انداز جنبش هاي زنان و همکاري و پيوند با مبارزات و ساير جنبش هاي اجتماعي بود. سخنرانان همگي بر اين نکته اذعان داشتند که شرايط و خود ويژگي هاي ملي ، راه حل هاي ويژه مي طلبند اما با اين حال نمونه ها و تجارب تاريخي حاکي از آنند که هر جا که جنبش زنان مرزهاي نظري و عملي خود را مشخص و اعلام داشته ، توانسته است بر جنبش هاي ديگر اجتماعي از جمله کارگري و دانشجويي تاثيرات مثبتي بگذارد و به فمينيزه کردن آنها بينجامد.

5ـ زنان در شرق و غرب اروپا

با فروپاشي کشورهاي شرق اروپا، اوضاع اقتصادي و اجتماعي در اين کشورها ضربات جدي بر زندگي زنان وارد آورده است. از آن جا که بسياري از اين کشورها در آستانه پيوستن به اتحاديه اروپا مي باشند، شکاف موجود در وضعيت زنان در شرق و غرب و چگونگي غلبه بر آن يکي از مسايل فوروم بود. خصوصا که نماينگان بيشماري از اين کشورها حضور داشتند و در بحث ها پرده از مشکلات خود بر مي داشتند. معضلات پيشارو در اين کشورها عبارتند از : بيکاري، دستمزد نابرابر، فقر، فحشا و خشونت و پيآمدهاي جنگ و تجاوز. از همين رو گرچه اين کشورها در قلمرو جغرافيايي اروپا قرار مي گيرند اما با مشکلات و معضلات متفاوت دست و پنجه نرم مي کنند. اما نفطه اميد، دسترسي و استفاده از تجاربي است که جنبش زنان در غرب اروپا در برخورد به موانع مشابه در اختيار دارد.

6 ـ اولين پروژه همکاري عملي فعالان زنان در اروپا

در جريان دومين فوروم اجتماعي اروپا، 14 سازمان و گروه خبري و انستيتوي اطلاعاتي زنان در اروپا ، در يک پروژه مشترک اقدام به گزارش دهي و اطلاع رساني از اجلاس 4 روزه فوروم نمودند. يک تيم 40 نفره متشکل از روزنامه نگاران و فعالان جنيش هاي زنان از غرب و شرق اروپا ، روزانه با تهيه خبر و گزارش و تحليل ، موضوعات مربوط به زنان را به زبان هاي انگليسي، فرانسه و اسپانيايي در دو سايت خبري منعکس نمودند. حاصل اين همکاري حدود صد مقاله و خبر و گزارش و مصاحبه پيرامون مسايل و مباحث زنان است که بر روي شبکه هاي خبري الکترونيکي قرار گرفت. همچنين بزودي مجموعه مقالات بصورت جزوه اي چاپ و منتشر خواهد شد. گرچه اين همکاري در سطح محدودي عملي گرديد و تا رسيدن به همکاري واقعي مبارزاتي راه زيادي در پيش است اما تجربه اي اميدوار کننده بود.

در نتيجه تامل ، تعمق و بحث و بررسي حول نکات فوق ،ضرورت و ايده همکاري هاي نزديک تر و فعال تر در جنبش زنان متولد شد. از همين رو طي يک سال آينده بحث و همکاري ها و تلاش ها حول چگونگي تحقق اين امر متمرکز خواهد بود.