|
بیستو پنجم ژانویه سرانجام اصلاحیه قانون
اساسی بولیوی كه به همه پرسی عمومی گذاشته شده بود، رای موافق مردم بولیوی را
كسب كرد و هزاران نفر از مردم در لاپاز- پایتخت این كشور- گردهم آمدند و به جشن
و پایكوبی پرداختند.
اوو مورالس، رییس جمهور بولیوی نیز از روی بالكن كاخ ریاست جمهوری به سخنرانی
برای جمعیت پرداخته و گفت: "امروز بولیوی جدید آغاز به كار می كند. امروز ما
مسیرمان را برای تساوی حقوق واقعی آغاز می كنیم. امروز استعمار داخلی و خارجی
پایان می یابد. خواهران و برادران من! نئولیبرالیزم نیز امروز در بولیوی پایان
می یابد."
نتایج همه پرسی كه از سوی تلویزیون ملی بولیوی اعلام شد از رای موافق نزدیك به
62 درصد مردم بولیوی به قانون اساسی جدید این كشور حكایت داشت. ایالتهای لاپاز،
كوچابامبا، ارورو، پوتوسی، تاریخا و پاندو به این قانون رای مثبت دادند و
ایالتهای سانتاكروز، بنی و چاكوئیساكا به قانون اساسی جدید رای منفی دادند.
جنبشهای اجتماعی و مدنی بولیوی سالها از دولت بولیوی می خواستند تا با تشكیل
یك شورای قانون اساسی، این قانون را از نو بنویسد.
از سال 1826 تا 2004، بولیوی 16 قانون اساسی و 6 همه پرسی برای اصلاح قانون
اساسی را تجربه كرده است. نخستین قانون اساسی بولیوی از سوی سیمون بولیوار در
سال 1826 نوشته شد. بولیوار اعلام كرده بود كه این قانون اساسی یكی از لیبرال
ترین قوانین اساسی جهان خواهد بود كه بر آزادیهای فردی و اجتماعی بسیار تاكید
دارد. البته لیبرال ترین قانون اساسی جهان هم درصورتی كه به مفادش عمل نشود،
كارگر نخواهد بود و این مشكل بولیوی در طول تاریخ سیاسی اش بوده است.
تقاضاها برای نوشتن قانون اساسی جدید به عنوان ابزاری برای برقراری مساوات و
برابری در آغاز دهه 1990مطرح شد. در اوایل دهه 1990 بومیان نواحی شرق بولیوی از
دولت مركزی این كشور خواستند تا با تشكیل یك شورای قانون اساسی، قانونی جدید
مقدمات حضور آنها را در فضای سیاسی كشور و همچنین دخالت آنها را در تصمیم
گیریهای كلان كشور فراهم كند.
و اما قانون اساسی جدید بولیوی تاكید بسیاری بر حقوق بومیان این كشور دارد.
برای مثال در قانون اساسی جدید بولیوی به بومیان این كشور اجازه داده شده است
كه برای خودشان قانون وضع كنند، البته به شرط آنكه قوانین وضع شده از سوی آنها
با قوانین ملی و قانون اساسی كشور در تضاد نباشد. به این ترتیب مقدمات حضور
بومیان بولیوی در تصمیم گیریهای كلان فراهم شد. به غیر از مواردی نظیر برداشته
شدن محدودیت كاندیداتوری در انتخابات ریاست جمهوری بولیوی در قانون اساسی جدید،
به طور كلی می توان سرفصلهای مهم قانون اساسی جدید بولیوی را در 6 عنوان
خلاصه كرد:
1- كنترل بر منابع طبیعی راهبردی كشور
یكی از مهم ترین اصلاحیه ها در قانون اساسی جدید بولیوی اعلام كنترل دولت ملی
بر منابع طبیعی راهبردی كشور است. بند 349 قانون اساسی بولیوی عنوان می كند كه
"منابع طبیعی بولیوی اموال غیرقابل فروش و تقسیم نشدنی و جزو اموال مردم بولیوی
است و براساس منافع مشترك مردم توسط دولت بولیوی اداره خواهند شد".
شركت ملی نفت و گاز مسئولیت ملی و دولتی استخراج، اكتشاف و فروش منابع طبیعی
بولیوی را برعهده خواهد داشت.
2- حقوق زن و مرد
براساس قانون اساسی جدید بولیوی، حضور زنان مانند مردان در كنگره بولیوی
بلامانع اعلام شده است. بند 14 از قانون اساسی جدید بولیوی هرگونه تبعیض جنسیتی
را میان زنان و مردان منع می كند. از سوی دیگر، بند 48 از همین قانون، پرداخت
حقوق مساوی به زن و مرد را مطرح می كند. در بند 55 از قانون اساسی جدید بولیوی،
ازدواج به عنوان پیوندی میان زن و مرد تعریف شده است و بر این نكته تاكید شده
است كه زن و مرد از لحاظ حقوقی در برابر قانون مساوی هستند.
3- حقوق كارگری
در قانون اساسی جدید بولیوی حق كارگران برای اعتصاب و تشكیل اتحادیههای كارگری
به رسمیت شناخته شده است. در این قانون همچنین بر امنیت شغلی كارگران نیز تاكید
شده است. بند 49 از قانون اساسی جدید بولیوی عنوان می كند كه "دولت از ثبات
شغلی حمایت كرده و اخراج ناعادلانه كارگران و هرگونه سوواستفاده از كارگران را
ممنوع می كند."
در ادامه در بند 54 از همین قانون بر بازگرداندن حقوق كارگرانی كه شركتهایشان
در حال ورشكسته شدن است و یا به شكلی غیرعادلانه از كار اخراج شده اند تاكید
شده است. در این قانون تاكید شده است كه دولت به این كارگران برای بازگرداندن
حقوقشان كمك خواهد كرد.
4- حقوق زیست محیطی
قانون اساسی جدید بولیوی عنوان می كند كه "همه سازمانها و نهادهای تجاری و
اقتصادی متعهد هستند تا از محیط زیست محافظت كنند."
این قانون همچنین تاكید می كند كه "دولت از منابع طبیعی نگهداری می كند و با
هدف برقراری توازن با محیط زیست از گونه های جانوری و گیاهی كشور حفاظت می
كند."
5- مسایل نظامی
بند 10 قانون اساسی جدید بولیوی نیز مانند قانون اساسی اكوادور، تاسیس و
استقرار پایگاههای نظامی دیگر كشورها را در خاك بولیوی منع می كند. این بند
از قانون عنوان می كند كه "بولیوی كشوری طالب صلح است كه فرهنگ صلح و همكاری
میان مردم منطقه و جهان را ترویج می كند".
این بند همچنین هرگونه درگیری و جنگ خشونت بار را به عنوان ابزاری برای حل
اختلافات میان كشورها محكوم می كند.
6- آزادی، مذهب، بیان و رسانه ها
در قانون اساسی جدید بولیوی خدای مسیحیان، "الهه پاچاماما" و "خدای زمین"
سرخپوستان، هر سه مورد احترام واقع شده اند. همچنین در این قانون بر جدایی
كلیسا از دولت مركزی تصریح شده و آزادی تمام مذاهب بولیوی به رسمیت شناخته شده
است. در قانون اساسی جدید بولیوی، برخلاف قانون اساسی قدیمی، هیچ اشاره ای به
كلیسای كاتولیك رم نشده است.
همچنین آزادی بیان و مطبوعات نیز در این قانون تصریح شده است.
پس از آنكه اوو مورالس، رییس جمهور سرخپوست بولیوی در انتخابات ریاست جمهوری
دور نخست پیروز شد، بومیان بولیوی فرصت را مناسب دیدند تا مطالبات خود را از
دولت مركزی بولیوی پیگیری كنند. مورالس نیز كه خود توجه ویژه ای به احقاق حقوق
بومیان بولیوی داشت این مطالبات را پیگیری كرد. شاید بتوان گفت یكی از دلایلی
كه مردم بولیوی، به خصوص بومیان این كشور - كه اكثریت جمعیت بولیوی را تشكیل
می دهند - به قانون اساسی جدید رای مثبت دادند این بود كه این قانون را ابزاری
برای احقاق حقوق پایمال شده خود می دانستند. كمااینكه مردم ایالتهایی نظیر
سانتا كروز، بنی و چاكوئیساكا به آن رای منفی دادند.
این ایالتها از جمله ایالتهای ثروتمند بولیوی هستند كه بیش از نیمی از منابع
طبیعی بولیوی در آن واقع شده است. در واقع می توان گفت كه قانون اساسی جدید
بولیوی كنترل دولت را بر منابع طبیعی واقع شده در ایالتها بیشتر میكند و این
خود یكی از مهم ترین دلایل رای منفی مردم این ایالتها به این قانون است. اوو
مورالس اعلام كرده است كه قانون اساسی بولیوی آغازی جدید برای این كشور است.
باید منتظر ماند و دید آیا مورالس توان این را دارد كه به تمام مفاد این قانون
عمل كند و با چالشهای این كار رو به رو شود یا اینكه این قانون نیز به سرنوشت
16 قانون اساسی كه در گذشته در بولیوی نوشته شده، دچار خواهد شد.
|