فراسوی خبر... پنجشنبه ۳ اردیبهشت

تمدید آتش‌بس؛ فُرصت به اُلیگارشها

منصور امان

رییس جمهور آمریکا آتش‌بس در جنگ با رژیم ایران را تمدید کرده است و می‌گوید این تصمیم را بنا به درخواست همتای پاکستانی خود و با نگاه به تشتُت و اختلاف در ساختار تصمیم‌گیری حاکمان ج.ا گرفته است. اگرچه سُخنان و ادعاهای ترامپ پایه مُحکمی برای شناخت و ارزیابی رویدادها نیست، اما دستکم این‌بار سُخن او را یک حرکت غیرمعمول از یک خودشیفته افراطی، یعنی چرخش موضع بدون ارائه دستاورد مُشخص تایید می‌کند.

در روزهای اخیر نشانه‌های بیشتری از اختلاف درون دستگاه نظامی امنیتی حاکم در باره ادامه جنگ پدیدار شده است. یکی از مُهم‌ترین آنها هنگامی بود که عراقچی، وزیر خارجه ج.ا، از باز بودن تنگه هُرمُز در دوره آتش بس خبر داد. او بی درنگ از سوی رسانه‌های وابسته به سپاه پاسداران مورد حمله قرار گرفت و پس از آن، این جریان نظامی و امنیتی خود وارد میدان شد و بر بسته ماندن تنگه هُرمُز تاکید کرد. در همین حال پاسدار قالیباف در یک موضع مُحتاطانه و بینابینی از باز بودن «مشروط» سُخن گفت.

در تازه‌ترین رویداد، قالیباف در یک سُخنرانی تلویزیونی در پاسُخ به همریشان گزافه‌گو و مُخالف مُذاکره، قُدرت نظامی آمریکا و اسراییل را یادآور شد. او خواستار «تثبیت موفقیتهای نظامی از جهت حُقوقی و سیاسی» شد، مُذاکره را «مُبارزه» نامید و در این رابطه همگامی «دیپلُماسی و میدان» را مُهم دانست. پاسدار قالیباف همچنین اطمینان داد که «وادادگی» در کار نخواهد بود.

پاسخ او را تلویزیون حکومتی که قُرقگاه مُخالفان مُذاکره است با ادعای مُوافق بودن «۸۷درصد مردُم ایران با ادامه جنگ» داد. این ادعا مواضع دسته‌ای در ساختار قُدرت را بازتاب می‌دهد که رژیم حاکم را دارای «دست بالا» در جنگ می‌دانند و از این رو خواهان ادامه آن هستند. بخشی از اُلیگارشهای صنایع نظامی و نفتی که منافع مُستقیمی در بُحران خارجی و به لُطف آن انحصار بخشهای وسیعی از اقتصاد کشور دارند، مُدافعان اصلی ادامه جنگ و تنش نظامی هستند. در برابر، بخش دیگر که به ظاهر پاسدار قالیباف آنها را نمایندگی می‌کند، با وُجود دفاع یکسان از نقش مُمتاز اُلیگارشی نظامی امنیتی، اما همزمان نگران فروپاشی اقتصادی و از دست رفتن منابع ثروت در نتیجه جنگ است.

از سوی دیگر، با هلاکت علی خامنه‌ای و خلاء قُدرت ناشی از آن، ترم «دست بالا» در رابطه با تعیین تکلیف قُدرت نیز در صحنه سیاست ج.ا حرف اصلی را می‌زند. براین اساس، جنگ و چگونگی پایان یافتن آن نقش کلیدی در پاسُخ به این پُرسش یافته است. «میدان» و «دیپلُماسی» یکبار دیگر به رویارویی یکدیگر رفته‌اند، با این تفاوُت که این بار دیپلُماسی همان میدان است.

با وجود اختلافات واقعی در دستگاه حاکم بر ایران، اما این تنها معیار دونالد ترامپ برای تعیین مسیر بُحران کُنونی نمی‌تواند باشد. در شرایطی که شرارت ج.ا در تنگه هُرمُز و در نتیجه آن بُحران انرژی جهانی تهدید ج.ا را در ابعادی بی‌پیشینه و ملموس نمایان و همزمان ترامپ را زیر فشار داخلی و بین‌المللی قرار داده، اُلیگارشی نظامی امنیتی زمان زیادی برای تصمیم‌گیری ندارد.

 

 

بازگشت به صفحه نخست