|
زنان در مسیر رهایی (خرداد ۱۴۰۵) اسد طاهری
تاکید پارلمان اروپا بر عدم به رسمیتشناختن طالبان پارلمان اروپا در تازهترین موضعگیری خود درباره وضعیت حقوق بشر در افغانستان، با صدور قطعنامهای، اقدامات اخیر طالبان را به شدت محکوم کرد و آن را «نهادینه سازی نقض گسترده حقوق بنیادین» توصیف کرد. به گفته نمایندگان پارلمان اروپا، آییننامه دادرسی در افغانستان که اخیرا توسط طالبان تحت عنوان «اصولنامه جزایی محاکم» تصویب شده است، موجب تشدید «سرکوب سیستماتیک زنان و دختران» در افغانستان شده است. در متن قطعنامه پارلمان اروپا که روز پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت پوشش رسانه ای پیدا کرد، آمده است: «نمایندگان اقدام اخیر طالبان در تصویب اصولنامه جزایی محاکم [در افغانستان] را بهشدت محکوم می کنند. این اقدام روند سرکوب نظاممند زنان و دختران در افغانستان را تشدید میکند و نقض گسترده حقوق بنیادین را از طریق آپارتاید جنسیتی، برده داری و مجازاتهای بدنی نهادینه میکند.» نمایندگان پارلمان اروپا همچنین با اشاره به وضعیت کلی حقوق بشر در افغانستان، خواستار لغو فوری این اصولنامه و پایان دادن به مجازاتهای بدنی و اعدامهای علنی شدند. در این قطعنامه تاکید شده است که باید «تمامی محدودیتها علیه زنان و دختران، درگرباشان جنسی (ال جی بی تی کیوپلاس)، اقلیتهای مذهبی و سایر گروههای آسیبپذیر» پایان یابد.
پاسخ طالبان به انتقادها از اصولنامه جدید طالبان پس از تسلط دوباره بر افغانستان، اصولنامههای مختلفی وضع کردهاند که در بسیاری موارد با واکنشهای داخلی و بینالمللی مواجه شده است. در تازه ترین مورد، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، در واکنش به انتقادها از اصولنامه «تفریق [طلاق] زوجین» میگوید که چنین انتقادهایی تازه نیست و نباید به آن اهمیت داده شود. آقای مجاهد در ادامه گفت «به اعتراضات کسانی که معاند هستند و با اسلام مشکل دارند، با دین مشکل دارند و با اساس اسلامی مشکل دارند ما نباید هیچ اهمیت دهیم.» او افزود که این نوع اعتراضات جدید نیست و این نوع مخالفتها پایانی ندارد و «از صدر اسلام تاکنون بوده است و آنان با قوانین اسلام در تضاد قرار میگیرند.»
افشای ۲۱ مورد خشونت جنسی توسط طالبان در افغانستان دبیرکل سازمان ملل در گزارشی درباره «خشونت جنسی مرتبط با جنگ» گفته است که در سال گذشته میلادی، دفتر هیأت معاونت این سازمان در افغانستان (یوناما) ۲۱ مورد خشونت جنسی علیه زنان را ثبت کرده است. براساس این گزارش، که به تازگی به شورای امنیت ارائه شده، موارد مستند شامل تجاوز جنسی، تجاوز گروهی، ازدواج اجباری و برهنهسازی اجباری است که علیه ۱۵ زن و شش دختر انجام شده و به مقامهای طالبان، از جمله نیروهای امنیتی این گروه، نسبت داده شده است. دبیرکل سازمان ملل گفته است که با وجود ممنوعیت ازدواج اجباری که در سال ۲۰۲۱ تصویب شد، طالبان در ارتکاب و حمایت از ازدواجهای اجباری دست داشته اند. گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر سازمان ملل در امور افغانستان گزارش داده است که زنانی که سیاستهای جنسیتی طالبان را به چالش می کشند یا به آن اعتراض میکنند، با بازداشت خودسرانه مواجه شدهاند و بازداشتشدگان مورد شکنجه و بدرفتاری، از جمله خشونت جنسی، قرار گرفتهاند. طالبان تاکنون به دبیرکل سازمان ملل واکنش نشان نداده اند. در حدود پنج سال حاکمیت طالبان، گزارشهای متعددی از خشونت جنسی، از جمله تجاوز جنسی در زندانها و بازداشتگاههای این گروه، منتشر شده است. دبیرکل سازمان ملل از طالبان خواسته است که فوراً تمام اعمال خشونت جنسی را متوقف کنند و تمام قوانین، سیاستها و رویههایی را که حقوق بشر و آزادیهای اساسی زنان و دختران را محدود می کند، لغو کنند. او تأکید کرده است که طالبان به تعهدات بینالمللی افغانستان و قطعنامههای مربوط شورای امنیت، از جمله قطعنامه ۲۶۸۱ (۲۰۲۳)، پایبند باشند. دبیرکل سازمان ملل همچنین از طالبان خواسته است که ممنوعیت کار زنان برای سازمان ملل متحد و سازمانهای غیردولتی را لغو کنند. طالبان پس از بازگشت به قدرت، زنان و دختران را از آموزش و کار محروم کردند. محدودیتهای این گروه در سالهای اخیر تشدید شده است. طالبان حتی سال گذشته کار زنان در سازمانهای امدادرسانی را ممنوع کردند.
تجمع اعتراضی در برلین در حمایت از زنان افغانستان روز یکشنبه ۱۰ خرداد، شماری از شهروندان افغانستان مقیم آلمان در شهر برلین در یک تجمع اعتراضی در حمایت از زنان و مردم افغانستان راهپیمایی کردند. آنان هدف از این تجمع را رساندن صدای زنان و مردم افغانستان به گوش جامعهی جهانی خواندند. معترضان شعارهای «نان، کار، آزادی»، «نه به طالبان» و «نه به آپارتاید جنسیتی» را سر دادند و خواستار تأمین حقوق اساسی، آزادی و کرامت انسانی برای زنان و مردم افغانستان شدند. آنان بر ضرورت حمایت از حقوق زنان، حق آموزش، حق کار و آزادیهای مدنی در افغانستان تأکید کرده و از جامعهِ جهانی خواستند که در برابر وضعیت کنونی این کشور سکوت نکند. طالبان محدودیتهای شدیدی بر حقوق و آزادیهای شهروندان افغانستان به ویژه زنان وضع کردهاند. زنان و دختران در حال حاضر از حق آموزش و کار محروم هستند.
یک زن غیر روحانی به ریاست یکی از دیوانهای واتیکان منصوب شد پاپ لئو چهاردهم، رهبر کاتولیکهای جهان، یک مدیر اجرایی زن از مجموعهٔ رسانهای کاتولیک آمریکایی «ای دبلیو تی ان» را بهعنوان رئیس جدید نهاد ارتباطات واتیکان منصوب کرد. بر اساس اعلام رسانه رسمی واتیکان که روز سهشنبه ۱۲ خرداد منتشر شد، «آلوارادو نخستین زن غیر روحانی است که به ریاست یکی از دیوانهای مقر مقدس منصوب میشود.» به این ترتیب، ماریا مونتسرات آلوارادو (مونتسه آلوارادو) که اصالتاً اهل مکزیکوسیتی و تحصیلکرده در ایالات متحده است، ریاست «شبکه جهانی کلمه ابدی» واتیکان را بر عهده خواهد گرفت؛ نهادی گسترده که بر درگاه خبری واتیکان، ایستگاه رادیویی، روزنامه و دفتر مطبوعاتی واتیکان و دیگر بخشها نظارت میکند. آلوارادو که از سال ۲۰۲۳ رئیس و مدیر عملیاتی بخش خبری این شبکه بوده است، جایگزین پائولو روفینی میشود که از سال ۲۰۱۸ در این سمت فعالیت داشت و اکنون بازنشسته می شود. واتیکان نیوز این انتصاب را ادامهٔ روند اصلاحات و نوسازی توصیف کرده که در دوران پاپ فرانسیس، سلف پاپ لئو چهاردهم، آغاز شده بود. پاپ فرانسیس در ماههای پایانی زندگی خود، پیش از درگذشت در ۲۱ آوریل ۲۰۲۵، دو راهبه را به سمتهای مهمی در واتیکان منصوب کرده بود و همزمان از آنچه «ذهنیت مردسالارانه» در کلیسای کاتولیک خواند، انتقاد کرده بود. خانم رافائلا پترینی به ریاست فرمانداری دولتشهر واتیکان و خانم سیمونا برامبیلا نیز ریاست نهادی را بر عهده گرفت که بر انجمنها و فرقههای مذهبی کاتولیک در سراسر جهان نظارت میکند. شبکه «تلویزیونی کلمه ابدی» در سال ۱۹۸۱ توسط راهبه ای به نام مادر آنجلیکا تأسیس شد، اما بعدها به یک مجموعه رسانهای جهانی تبدیل شد که نزدیک به ۱۲ شبکه تلویزیونی، بخش نشر کتاب، روزنامه و شبکههای رادیویی وابسته را در بر میگیرد. این شبکه اغلب مورد توجه کاتولیکهای محافظهکار آمریکا قرار دارد. دونالد ترامپ چندینبار در این شبکه حضور یافته و یکی از مجریان اصلی آن نیز از همکاران شبکه خبری فاکسنیوز است
دعوت طالبان به اروپا همزمان با محرومیت دختران افغان از آموزش هانا نیومن، عضو پارلمان اروپا، گفته است در حالیکه میلیونها دختر افغان از رفتن به مکتب محروم هستند، دعوت نمایندگان طالبان به اروپا پیام اشتباهی را منتقل میکند. نیومن روز شنبه ۱۶ خرداد، در صفحه ایکس نوشته است که این وضعیت هم برای افغانستانیهایی که برای حقوق خود مبارزه می کنند و هم برای «رژیمهای اقتدارگرا» که عملکرد اروپا را دنبال میکنند، پیام اشتباهی دارد. این سخنان در حالی مطرح میشود که گزارشهایی مبنی بر دعوت نمایندگان گروه طالبان به مقر اتحادیه اروپا در بروکسل، منتشر شده است. در همین حال، محرومیت دختران افغان از آموزش همچنان ادامه دارد و این مساله یکی از جدیترین بحرانهای حقوق بشری در افغانستان به شمار میرود.
واکنشها به بازداشت زنان در هرات در پی بازداشت دهها زن در ولایت هرات توسط نیروهای امر به معروف و نهی از منکر اداره طالبان، شماری از فعالان مدنی، روزنامهنگاران و شهروندان ایرانی حمایت خود را از زنان معترض افغانستان اعلام کردند و این اقدام را نقض حقوق اساسی شهروندان دانستند. این واکنشها روز سهشنبه ۱۹ خرداد، با نشر پیامهایی در شبکههای اجتماعی مطرح شد. معترضان ایرانی برخورد نیروهای اداره طالبان با زنان به اتهام «بدحجابی» و سرکوب اعتراضهای مردمی را محکوم کرده و از جامعه جهانی خواستند به وضعیت حقوق بشر در افغانستان توجه جدی تری نشان دهد. در یکی از این پیامها، یک شهروند ایرانی در شبکه اجتماعی ایکس با استفاده از شعار «زن، زندهگی، آزادی» از زنان و مردان معترض در هرات حمایت کرد. همچنین یک روزنامهنگار ایرانی با اشاره به همبستگی میان زنان ایران و افغانستان نوشت که در کنار زنان افغانستان میایستد؛ همانگونه که به گفته او، آنان پیشتر از زنان ایران پشتیبانی کردهاند.
هرات در محاصره نیروهای طالبان یک معلم ۳۴ ساله که خبرگزاری فرانسه به دلایل امنیتی نام او و دیگر ساکنان را فاش نکرده است، گفت: «مردم امروز از برگزاری تظاهرات صرفنظر کردند تا از خونریزی بیشتر جلوگیری شود.» استقرار نیروها پس از سرکوبی صورت گرفت که پلیس امر به معروف و نهی از منکر آغاز کرد و در جریان آن دهها زن به دلیل نپوشیدن چادر سرتاسری یا برقع بازداشت شدند. گروهی از کارشناسان سازمان ملل اعلام کردند در جریان سرکوب اعتراضی که روز سه شنبه ۱۹ خرداد، در محله جبرییل هرات برگزار شد، دستکم دو نفر کشته و بیش از ۲۰ نفر زخمی شدند. اما پلیس استفاده از هرگونه سلاح در جریان این تظاهرات را رد کرده است. خبرگزاری فرانسه مشاهده کرد که ماموران مسلح پلیس با موتورسیکلت گشتزنی میکنند و ایستهای بازرسی بیشتری ایجاد شده که ماموران اطلاعاتی نیز در آن حضور دارند. یک معلم گفته است: «حتی جابهجایی تعداد کمی از مردم از یک منطقه به منطقه دیگر نیز به دلیل این تدابیر امنیتی دشوار شده بود. فضا بسیار بد است.» پلیس هرات در پاسخ به پرسش خبرگزاری فرانسه درباره افزایش تدابیر امنیتی، اظهار نظری نکرد. یکی از ساکنان ۲۷ ساله این شهر گفت: «نیروهای مسلح زیادی در اطراف پرسه میزدند. وحشتناک بود.» او افزود: «در هر خیابان یک خودروی شخصی مشکوک وجود دارد که افرادی با لباس غیررسمی داخل آن نشستهاند و مردم را زیر نظر دارند.»
بازداشت زنان به دلیل نوع پوشش مقامهای طالبان بر اساس تفسیری سختگیرانه از شریعت اسلامی حکومت میکنند و از زمان بازگشت به قدرت در اوت ۲۰۲۱، بهتدریج محدودیتها علیه زنان را تشدید کرده اند. در سراسر افغانستان، زنان هنگام خروج از خانه باید تقریبا بهطور کامل پوشیده باشند؛ بسیاری از آنان با اجبار حجاب اسلامی، چادر بلند به تن دارند و روی خود را میپوشانند. هیات معاونت سازمان ملل در افغانستان، یوناما اعلام کرد که دستکم ۳۰ زن در هرات به دلیل رعایت نکردن حجاب بازداشت شدهاند. در میان آنان، یک کارمند بیمارستان که برای سازمان پزشکان بدون مرز کار میکرد نیز حضور داشت. این سازمان اعلام کرد که او به مدت دو روز بازداشت بوده است. پیش از آزادی این پزشک، او، همسر و بستگانش مجبور شدند تعهدنامهای کتبی امضا کنند که طبق آن، پوششی را که از سوی اداره امر به معروف و نهی از منکر تعیین شده رعایت کنند. سازمان پزشکان بدون مرز اعلام کرد که از بازداشت کارمند خود «خشمگین» است.
حکم ۷۴ ضربه شلاق برای پرستو احمدی و هشت عضو کنسرت کاروانسرا پرستو احمدی، خواننده، به همراه هشت نفر دیگر از دستاندرکاران و نوازندگان «کنسرت کاروانسرا» به ۷۴ ضربه شلاق تعزیری، دو سال ممنوعالخروجی و دو سال ممنوعیت از فعالیت هنری محکوم شدند. این حکم از سوی بیدادگاه کیفری استان قم صادر شده و محمد شیری، رئیس شعبه رسیدگی کننده، دفاعیات این نه نفر را وارد ندانسته است. این حکم بدوی است و در مهلت قانونی قابل واخواهی و تجدیدنظرخواهی است. بیدادگاه کیفری استان قم با استناد به موادی از قانون مجازات اسلامی از جمله ماده ۶۳۸ این قانون و ماده ۷۴۳ قانون جرایم رایانهای، برای هر یک از اعضای کنسرت کاروانسرا، ۷۴ ضربه شلاق تعزیری، دو سال ممنوعین از هر نوع فعالیت صنفی در امور موسیقی و هنری، دو سال ممنوعیت خروج از ایران و انتشار حکم محکومیت قطعی در رسانههای جمعی آن کشور صادر کرده است. اتهام مطرحشده علیه آنان «جریحهدار کردن عفت عمومی از طریق تولید و انتشار محتوای مبتذل و خلاف اخلاق در بستر فضای مجازی» عنوان شده است. ویدئوی «کنسرت کاروانسرا» در آذرماه ۱۴۰۳ در کانال یوتیوب پرستو احمدی منتشر شد و با واکنشهای گستردهای در شبکههای اجتماعی همراه بود. او در این «کنسرت مجازی» بدون حجاب اجباری روی صحنه خوانده بود. ویدئوی اصلی این اجرا در حال حاضر نزدیک به ۳ میلیون بازدید دارد و کلیپهای جداشده از آن نیز بهطور گسترده در فضای مجازی دستبهدست شدهاند.
(منابع استفاده شده برای این مجموعه: یورو نیوز، العربیه، اطلاعات روز، اطلس پرس، رادیو فردا، ۸صبح، بیبیسی)
منبع: نبرد خلق شماره ۵۰۳، دوشنبه ۱ تیر ۱۴۰۵ – ۲۲ ژوین ۲۰۲۶
|