|
زنان در مسیر رهایی (اردیبهشت ۱۴۰۵) اسد طاهری بیش از ۸۰ روز از جنگ ارتجاعی می گذرد و در حالی که چشم انداز آن هنوز شفاف نیست، رژیم در مورد شکست اسرائیل و امریکا مدیحه سرایی می کند. فاجعه قطعی اینترنت میلیونها تن از زحمتکشان که زندگی و معیشت آنان از طریق اینترنت تامین مس شد، به فاجعه کشیده شده و در مقابل سرمایهداران و کارفرمایان سود خود را می برند. نخستین قربانیان اخراج، بیکار سازی و ارزان سازی نیروی کار، زنان کارگر و زحمتکش هستند؛ زنانی که عمدتاً در مشاغل موقت، بیثبات و فاقد بیمه، کار میکنند و حتی بیکاریشان نیز در آمار رسمی جایی ندارد. امروز هزاران زن، از کارگاهها تا بیمارستانهای دولتی و خصوصی، به بهانه «شرایط جنگی» از کار رانده می شوند. پرستارانی که در روزهای بمباران و ناامنی برای حفظ جان خود شهر را ترک کردند، اکنون با حکم اخراج روبهرو شده اند؛ همان مدیرانی که آن روزها سکوت کرده بودند، امروز غیبت را «ترک خدمت» می نامند تا نیروی کار ارزان تر و مطیع تر جایگزین کنند. این فقط یک بحران اقتصادی نیست؛ چهره واقعی نظمی است که جنگ، سرمایهداری و زن ستیزی را به هم گره زده است. در این نظم، زنان همیشه نخستین اخراجیها، ارزانترین نیروی کار و بیدفاع ترین قربانیاناند. جنگِ ارتجاعی را حاکمان آغاز میکنند، اما هزینهاش را فرودستان، زنان، کودکان و طبقه کارگر میپردازند. کمک دوچرخه سواری به زنان هندی برای زندگی بهتری داشته؟ جایا چیترا، ۵۵ ساله می گوید؛ هند در ۱۹۴۷ یک کشور مستقل شد، اما من استقلال خود را ۱۹۹۲ گرفتم و به عنوان سر معلم یک مدرسه در جنوب هند شروع به کار کردم. جایا چیترا ۳۳ ساله بود که یکی از مقامهای محلی با اضافه کردن یک تغییر کوچک اما اساسی به مأموریت سوادآموزی ملی هند، زنان را به دوچرخه سواری تشویق کرد. جایا چیترا یکی از ۱۰۰ هزار زن از خانوادههای محافظهکار روستایی بود که بیشترشان حتی تجربه بیرون رفتن از خانه را نداشتند. این زنان با دوچرخه سواری صاحب آزادی، تحرک و استقلال شدند. برخی از این زنان که در اوایل دهه ۹۰ میلادی دوچرخه سواری یاد گرفتند، توانستند کاری با درآمد خوب پیدا کرده و آینده بهتری برای فرزندان خود بسازند مأموریت سوادآموزی ملی که در سال ۱۹۸۸ راهاندازی شد، به زنان کمک کرد سواد خواندن و نوشتن یاد بگیرند واز حقوق اساسی خود آگاه شوند. در ولسوالی پودوکوتای در جنوب هند، که در ۳۸۹ کیلومتری شهر چینای واقع شده، این طرح به نام «روند روشنایی بخش» یاد میشود. براساس آمار سال ۱۹۹۱، کمتر از نیمی از زنان والسوالی سواد خواندن و نوشتن داشتند، حدود ۲۷۰ هزار زن بی سواد بودند. کانامال یکی از برگزار کنندگان که در جلسات تصمیم گیری آن روند حضور داشت، میگوید: «در جریان جلسه ایده پردازی این روند، روشن شد که زنان می توانند از این طرح بشتر سود ببرند.» برگزار کنندگان کارزار سوادآموزی تخمین زدند که به ۳۰ هزار داوطلب برای آموزش زنان نیاز دارند، در واقع همین امر نقطه آغاز طرح دوچرخه سواری شد. چالش دیگر این بود که خانواده زنان بی سواد توقع داشتند مربیان زن باشند، اما در آن زمان زنان کمی وسیله حمل ونقل شخصی داشتند. شیلا رانی چونکات، از مقامهای محلی آن زمان گفت: «در آن زمان زنان به دوچرخه و یا موتورسیکلت برقی دسترسی نداشتند. نمیتوانستند به تنهایی سفر کنند. فکر کردم مهم است که فرصتی برای زنان ایجاد شود.» او میگوید: « دوچرخه سواری به زنان حس آزادی و اعتماد به نفس داد.» کانامال میگوید: «برخی مقامها با استخدام داوطلبان زن مخالف بودند و میگفتند که زنان نمی توانند به روستاهای دورافتاده سفر کنند. اما ولسوال (چونکات) این استدلال را ردکرد.» افزایش خشونت جنسی باوجود کاهش اندک جرایم در آلمان شمار جرایم ثبت شده در آلمان، برای نخستین بار نسبت به سال ۲۰۲۲، اندکی کاهش یافته است. براساس آمار جنایی پلیس آلمان، حدود پنج و نیم میلیون جرم در سال گذشته میلادی ثبت شده است. این رقم نشانگر کاهشی ۵.۶ درصدی است. الکساندر دوبرینت، وزیر کشور آلمان، روز دوشنبه ۲۰ آوریل (۳۱ فروردین) هنگام ارائه این آمار اعلام کرد که یکی از دلایل این کاهش، قانونی شدن نسبی مصرف ماری جوانا بوده است. همچنین شمار جرایم خشونتآمیز اندکی کاهش یافته و به ۲۱۲ هزار و ۳۰۰ مورد، یعنی ۲.۳ درصد کمتر نسبت به سال ۲۰۲۴، رسیده است. در سرقتها نیز کاهشی ۶.۵ درصدی ثبت شده است. در مقابل، پلیس پیرامون رابطه با تجاوز، اجبار در رابطه جنسی و تعرض شدید جنسی، با ۱۴ هزار و ۴۵۴ مورد (معادل ۸.۵ درصد افزایش) جرایم بیشتری را ثبت کرده است. به گفته اداره فدرال پلیس جنایی آلمان، مظنونان به تجاوز عمدتاً دوستان، آشنایان یا شریکان فعلی یا سابق قربانی بودهاند و در ۹۸.۶ درصد موارد نیز مرد بوده اند. هولگر مونش، رئیس اداره فدرال پلیس جنایی آلمان، اعلام کرد که این افزایش میتواند به تمایل بیشتر قربانیان به گزارش دهی نیز مربوط باشد. علاوه بر این، آمار مزبور نشان میدهد که موارد مربوط به خرید، نگهداری و تولید محتوای پورنوگرافی نوجوانان نیز به شکل قابل توجهی افزایش یافته است. همچنین در جرایمی مانند قتل، آدمکشی و کمک به خودکشی، افزایشی ۶.۵ درصدی ثبت شده است. آمار جنایی پلیس آلمان همچنین از افزایش جرایم در حوزه سرقت از منازل و کلاهبرداریهای رایانه ای و خدماتی خبر میدهد. آمار جنایی پلیس آلمان سالهاست مورد انتقاد قرار می گیرد، زیرا به گفته منتقدان، تنها "بخش آشکار" جرایم، یعنی جرایم گزارش شده، را ثبت میکند. اقدام بیسابقه فیفا؛ اجازه شرکت تیم فوتبال زنان افغانستان در تبعید خالده پوپال، کاپیتان سابق تیم ملی فوتبال افغانستان، در این خصوص گفت این اقدام آنها را به «نماد مقاومت» تبدیل خواهد کرد. افغانستان از دسامبر ۲۰۱۸ تاکنون در هیچ مسابقه بینالمللی رسمی بازی نکرده است. بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ باعث اعمال محدودیتهایی بر حقوق زنان شد، از جمله ممنوعیت ورزش زنان که بسیاری از بازیکنان را مجبور به درخواست پناهندگی در خارج از کشور کرد. مقررات قبلی فیفا مانع از آن می شد که این نهاد تیمی را بهطور قانونی به رسمیت بشناسد، مگر آنکه توسط فدراسیون عضو خود - در این مورد فدراسیون فوتبال افغانستان - تایید شده باشد. کاهش سطح ریاضیات دانشآموزان دختر تحقیقی که از سوی یونسکو و انجمن بینالمللی ارزیابی پیشرفت تحصیلی و بر اساس دادههای ۴۷۸ کشور و منطقه آماده شده است، نشان داد که در سالهای اخیر سطح دانشآموزان دختر در درس ریاضیات به شکل قابل توجهی کاهش یافته است. طبق این گزارش، نه تنها موفقیت میانگین، بلکه شکاف سطح توانمندی میان جنسیتها نیز افزایش یافته است. این پژوهش نشان می دهد؛ بهویژه در سالهای اخیر، این تفاوت مذکور دوباره شدت گرفته است. کارشناسان به تأثیرات پاندمی کووید-۱۹ بر این عقب ماندگی اشاره میکنند. گفته میشود که تعطیلی طولانیمدت مدارس و فرآیندهای آموزش آنلاین، بیشتر به اعتمادبهنفس دانشآموزان دختر در ریاضیات و تداوم یادگیری آنها آسیب زده است. یونسکو برای حل این مساله، فراخوان مداخله در سنین کودکی را صادر کرده اس مساله فراخوان مداخله در سنین کودکی را صادر کرده است نهادهای علوی: کشته شدن و ناپدید شدن زنان مخفی میشود فدراسیون دموکراتیک علوی و اتحادیه زنان علوی دموکراتیک با انتشار بیانیه ای مشترک تصریح کردند که خشونت علیه زنان و ناپدید شدن آنها رویدادهایی انفرادی نیستند و: «محصول یک سیستم برنامهریزی شده و مداوم است.» در این بیانیه خاطرنشان شد که در میان نهادهای دولتی سوریه یک «سیستم سکوت» وجود دارد و گفته شد که از میان بردن ادله، پنهان کردن حقیقت و تاخیر در عدالت به عنوان یک ساختار تثبیت شده است. فدراسیون دموکراتیک علوی و اتحادیه زنان علوی دموکراتیک خاطرنشان کردند که بسیاری از پروندههای مشابه مانند روژین کابایش، ایپک اَر، رابعه ناز واتان، نادره قدیرووا و یلدانا قهرمان هنوز روشن نشدهاند که این امر نشاندهنده وجود یک مشکل مشترک است. در این بیانیه از مقامات خواسته شد که تحقیقات موثر و جدی انجام دهند. همچنین تصریح شد که حق حیات زنان نقض شده و خانواده ها سالها در وضعیتی از بلاتکلیفی رها شده اند. فدراسیون دموکراتیک علوی و اتحادیه زنان علوی دموکراتیک تاکید کردند که آنها از مبارزه برای حقیقت و عدالت دست نخواهند کشید و: «در برابر این تاریکی سکوت نخواهیم کرد؛ چرا که در مبارزه ما سکوتی وجود ندارد. باور علویان این حقیقت را به ما آموخته است: هر جان برابر است، هر جان مقدس است و هر حقیقتی هرچند دیر، اما روشن خواهد شد.» تشدید سرکوب، اعدامها و فشار ساختاری بر زنان در ایران بر اساس گزارشهای رسانه های حقوق بشری، از جمله «مدیا لاین» که جروزالم پست نیز به آن استناد کرده است، فضای امنیتی در ایران در ماههای اخیر با افزایش بازداشتها، تشدید احکام اعدام و فشار بر مخالفان همراه بوده است. این گزارشها از افزایش موارد خشونت و بدرفتاری در بازداشتگاهها و زندانهای ایران، به ویژه علیه زنان بازداشتشده، خبر میدهند. در یکی از موارد، یک زن جوان مدعی شده است در جریان بازجویی تحت آزار جنسی و خشونت فیزیکی قرار گرفته است. همزمان، منابع حقوق بشری از ادامه بازداشتهای گسترده، محدودیت ارتباطات، قطع اینترنت در برخی مناطق و افزایش فشار بر روزنامهنگاران و فعالان سیاسی خبر میدهند. در بخش دیگری از گزارش مدیا لاین به نقل از جروزالم پست آمده است که سه زندانی سیاسی زن شامل شریفه محمدی، پخشان عزیزی و وریشه مرادی پس از تأیید احکام اعدام، در معرض خطر اجرای حکم قرار دارند. حذف ۲۵ هزار معلم و کادر درمان زن در أفغانستان صندوق کودکان سازمان ملل (یونیسف) در گزارشی تازه هشدار داد که تداوم محدودیتها بر آموزش دختران و اشتغال زنان در افغانستان میتواند تا سال ۲۰۳۰ به از دست رفتن بیش از ۲۵ هزار معلم و نیروی درمانی زن منجر شود؛ روندی که پیامدهای جدی برای آموزش، سلامت و آینده اقتصادی این کشور خواهد داشت. صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) اعلام کرد افغانستان در صورت ادامه محدودیتها بر آموزش دختران و اشتغال زنان، تا سال ۲۰۳۰ با خطر از دست دادن حدود ۲۰ هزار معلم زن و ۵۴۰۰ نیروی بهداشت و درمان مواجه خواهد شد بر اساس تحلیل جدید این نهاد با عنوان «هزینه بیعملی در قبال آموزش دختران و مشارکت زنان در نیروی کار در افغانستان»، سهم زنان در خدمات دولتی این کشور از ۲۱ درصد در سال ۲۰۲۳ به ۱۷.۷ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است. این گزارش هشدار میدهد کاهش تعداد زنان متخصص در مدارس و مراکز درمانی، پیامدهای ویرانگری برای آموزش کودکان، شاخصهای سلامت و فرصتهای آینده آنان خواهد داشت. این گزارش به «بحران دوگانه» در افغانستان اشاره میکند، بحرانی که از یکسو نیروهای متخصص زن در حال خروج از چرخه کار هستند و از سوی دیگر، نسل جدید دختران از آموزش محروم شده و امکان جایگزینی این نیروها را از دست میدهد. یونیسف در پایان خواستار اقدام فوری برای بازگرداندن حق آموزش دختران در مقاطع متوسطه و عالی و تداوم سرمایهگذاری در آموزش ابتدایی شد و تاکید کرد این اقدامات برای آینده سلامت، آموزش و اقتصاد افغانستان حیاتی است. افزایش نمایشهای نظامی زنان در ایران؛ واقعیت، روایت یا پروپاگاندا؟ در حالی که مطالبات زنان برای حقوق پایهای در ایران در سالهای اخیر افزایش یافته، انتشار تصاویر زنانی با سلاح در خیابانها، در قالب رژهها و نمایشهای نظامی، پرسشهای تازهای را درباره نحوه بازنمایی زنان در روایت رسمی جمهوری اسلامی مطرح کرده است. در روزهای اخیر، انتشار تصاویری از رژه گروههایی از زنان مسلح در نقاط مختلف ایران، از جمله رشت، تهران، مشهد، قم، بوشهر، قزوین، استان کهگیلویه و بویراحمد و ... توجه گستردهای را در شبکههای اجتماعی و برخی رسانهها جلب کرده است. در این تصاویر، زنانی دیده میشوند که با در دست داشتن سلاحهایی مانند کلاشینکف یا حضور در خودروهای زرهی مجهز به تیربار، در قالب کاروانهای نمایشی یا رژههای خیابانی حرکت میکنند. در این تصاویر همچنین فرماندهان نظامی و سپاه پاسداران نیز دیده میشوند که در کنار این زنان شعارهایی در حمایت از حکومت سر میدهند. برخی از این تصاویر از سوی رسانه های داخلی نیز بازنشر شدهاند. برای نمونه، گزارشهایی درباره «رژه زنان مسلح» یا «حضور دختران انقلابی با خودروهای مسلح» در رسانههایی مانند تابناک منتشر شده و خبرگزاری ایسنا نیز از «رژه بانوان جانفدای رسانهای در رشت» به عنوان جلوه ای از نقش زنان در «جهاد رسانهای» یاد کرده است. همچنین فرماندهان سپاه هم با تاکید بر اهمیت چنین حرکتهایی از آنچه آنها «جهاد زنان» در حمایت از ایدئولوژی جمهوری اسلامی نام می برند تاکید میکنند. با این حال، همزمان با انتشار این تصاویر، تردیدهایی نیز درباره ماهیت و هدف از برگزاری چنین نمایشهایی مطرح شده است. شماری از ناظران این تحرکات را در چارچوب تلاشهای تبلیغاتی حکومت ایران ارزیابی میکنند که هدف آن نمایش آمادگی، بسیج عمومی و مشارکت اقشار مختلف جامعه، از جمله زنان در ساختارهای امنیتی و ایدئولوژیک است. در روایت رسمی رسانههای نزدیک به حکومت، این رژهها بهعنوان نشانهای از «حضور فعال زنان در عرصههای مختلف دفاعی و فرهنگی» معرفی میشوند. تاکید بر ترکیب «زن»، «سلاح» و «میدان» در این تصاویر، از نگاه تحلیلگران، میتواند حامل پیامی دوگانه باشد: از یک سو نمایش اقتدار و آمادگی و از سوی دیگر بازتعریف نقش زنان در چارچوب گفتمان رسمی جمهوری اسلامی. در سالهای گذشته نیز نهادهایی مانند سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و بسیج بارها تلاش کردهاند تصویری از مشارکت زنان در حوزههای مختلف، از امداد و پشتیبانی تا آموزشهای نظامی ارائه دهند. با این حال، نمایش علنی و خیابانی زنان مسلح در قالب رژههای عمومی، بهویژه با چنین گستردگی، کمتر سابقه داشته و از این نظر توجهبرانگیز است. جنگ در سودان: زایمان زنان در کنار جاده بیش از ۱۵۰ هزار کشته و میلیونها آواره در سودان، سیستم مراقبتهای بهداشتی در حال سقوط و بودجه کمکها در حال کاهش است. فابریزیا فالسیونه، نماینده سازمان ملل متحد در مصاحبه با یورونیوز، از بحرانی میگوید که زنان و دختران را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. جنگ در سودان بیش از سه سال است که ادامه دارد. تخمین زده میشود که بیش از ۱۵۰ هزار نفر در این درگیریها کشته و حدود ۱۴ میلیون نفر هم آواره شده باشند. در همین حال، این درگیری به بزرگترین بحران انسانی در جهان تبدیل شده است. اما از آنجا که حامیان مالی قبلی به طور فزاینده ای کمکهای بشردوستانه خود را کاهش داده یا در حال کاهش دادن آن هستند، سازمانهای کمک رسانی محلی باید کمربندهای خود را بیشتر سفت کنند. طبق گزارش UNFPA، مراقبتهای بهداشتی اکنون آنقدر ضعیف است که زنان هنگام فرار مجبور به زایمان در کنار جاده هستند. ۹۳ درصد زنان و دختران در مورد جستجوی خدمات بهداشتی یا کمک اساسی احساس ناامنی می کنند. پس زمینه این بحران جنگ مداوم بین ارتش سودان «نیروهای مسلح سودان» و گروه شبه نظامی «نیروهای پشتیبانی سریع» است. از سال ۲۰۲۳، آنها در مبارزه برای قدرت و کنترل در سودان در جنگ هستند. اکثر سیستمهای بهداشتی در حال حاضر نابود شده است. شهردار ازمیر یک دختر دانش آموز محروم از رفتن به مدرسه شد مهناز ییلماز، دانشآموز افغان از ولایت جوزجان که چند سال پیش همراه با خانوادهاش به ترکیه مهاجرت کرده، بهدلیل استعداد، توانایی و خلاقیت در میان همصنفیهایش مورد توجه قرار گرفته و برای شرکت در این برنامه برگزیده شده است. این برنامه در چارچوب طرحهای آموزشی ترکیه با هدف تقویت نقش اجتماعی کودکان، بهویژه دختران، برگزار میشود و همهساله در ماه اپریل عملی میگردد. مسئولان آموزشی گفتهاند که چنین برنامههایی به کودکان کمک میکند تا مهارتهای رهبری، اعتمادبهنفس و حضور اجتماعی خود را تقویت کنند و برای نقشآفرینی در آینده آماده شوند. این در حالی است که نهادهای بین المللی از بسته ماندن دروازه های مکتب ها به روی دختران، ابراز نگرانی کرده و هشدار داده اند که با دوام این وضعیت، افغانستان در آینده در بخشهای صحی و آموزشی با کمبود کارمندان زن مواجه خواهد شد.
خشونت آنلاین علیه زنان در حال افزایش است گزارشی از سوی زنان سازمان ملل متحد نشان میدهد که فعالان حقوق زنان، روزنامهنگاران و دیگر فعالان ارتباطات عمومی به دلیل ترکیبی از هوش مصنوعی، ناشناس بودن و عدم وجود قوانین و پاسخگویی مؤثر، با تهدید فزایندهای روبرو هستند. از بیش از ۱۵۰۰ زن در عرصه عمومی، ۶٪ گفتهاند که قربانی دیپ فیک شدهاند، در حالی که تقریباً یک سوم گفتهاند که به صورت آنلاین درخواستهای جنسی ناخواسته دریافت کردهاند. حدود ۱۲٪ نیز گفتهاند که تصاویری از خودشان بدون رضایت شان، از جمله محتوای صمیمی یا جنسی، به اشتراک گذاشته شده است. «کالیوپی مینگیرو» که رهبری تلاشهای زنان سازمان ملل متحد برای پایان دادن به خشونت علیه زنان را بر عهده دارد، گفت: «هوش مصنوعی سوءاستفاده را آسانتر و آسیبزاتر میکند. این گزارش که روز پنجشنبه منتشر شد، به شواهد فزایندهای اضافه میشود که نشان میدهد برای میلیونها زن و دختر در سراسر جهان، فضای دیجیتال به فضایی مترادف با سوءاستفاده تبدیل شده است. (منابع استفاده شده برای این مجموعه: ای ان اف، بیبیسی، کلید، یورونیوز، کردستان میدیا، گاردین)
منبع: نبرد خلق شماره ۵۰۲ - آدینه ۱ خرداد ۱۴۰۵ - ۲۲ مه ۲۰۲۶
|