|
رویدادهای هنری ماه (اسفند ۴۰۴)
سینما موج جدید سرکشی در سینمای ترکیه فیلمهای «نامه های زرد» ساخته «ایلکر چاتاک» و «نجات» ساخته «امین آلپر»، دو فیلم سیاسی آشکار که رژیم استبدادی رئیس جمهور ترکیه رجب طیب اردوغان را بررسی می کنند، جوایز برتر جشنواره برلیناله امسال را به اشتراک گذاشتند: خرس طلایی برای چاتاک و نقره برای آلپر. این فیلمها نشاندهنده بازگشت قدرتمند سینمای معترض ترکیه در دوره سرکوب سیاسی دوران اردوغان هستند. هر دو فیلم با زبان و فرم متفاوت، زندگی در یک نظام خودکامه را به تصویر میکشند. فیلم «حروف زرد» روایت یک زوج به نام عزیز (استاد دانشگاه) و دریا (بازیگر) است که پس از امضای یک بیانیه صلح یا حمایت از اعتراضات، به «پخش تبلیغات تروریستی» متهم میشوند و یکشبه از کار، خانه و زندگی اجتماعی حذف میشوند. چاتاک در این فیلم نشان میدهد چگونه ترس اقتصادی و فشار اجتماعی مردم عادی را به همدستی با دولت سوق میدهد و حتی قربانیان نیز کمکم خودسانسوری را میپذیرند. فیلم «رستگاری» در «ماردین» میگذرد و بر اساس کشتار روستای «بیلگه» در «ماردین» در سال ۲۰۰۹ ساخته شده است. «نگهبانان روستا» در مرکز فیلم آلپر و جنایت سال ۲۰۰۹ قرار دارند. این شبه نظامیان که توسط دولت ترکیه استخدام شده اند، آزادانه سلاح حمل می کنند و در ازای مبارزه با شبه نظامیان کرد، مجوز فرار از زندان برای هر اقدام خشونت آمیز یا فاسد دارند. در این کشتار، دو نگهبان روستا دستکم ۴۴ نفر را در شهری همجوار با استفاده از سلاح های خودکار و نارنجک کشته بودند. دو قبیله کرد، «هازران» و «بزاری»، بر سر زمین و قدرت درگیر میشوند. شخصیت اصلی، «مسوت»، با ترسپراکنی و سووظن بیمارگونه، مردمش را به خشونت میکشاند و یک رهبر مذهبی نیز با تعبیر خواب و وعده «نجات»، این خشونت را مشروعیت میبخشد.
اسکار ۲۰۲۶؛ شب روایتهای جسورانه و بازیهای قدرتمند مراسم نود هشتمین دوره اهدای جوایز اسکار شب ۱۵ مارس ۲۰۲۶ در «سالن دالبی» هالیوود برگزار شد. این مراسم مهمترین دستاوردهای سینمایی یک سال اخیر را جشن گرفت و نشان داد که صنعت سینما بیش از پیش به روایتهای بلندپروازانه گرایش پیدا کرده است؛ روایتهایی که در آنها درامهای تاریخی، تریلرهای روانشناختی و داستانهای عاطفی درهم میآمیزند. مهمترین جایزه شب، یعنی بهترین فیلم، به «یک نبرد پس از نبرد دیگر» به کارگردانی «پل توماس اندرسن» رسید. اندرسن همچنین جایزه بهترین کارگردان را نیز برای همین فیلم دریافت کرد. این فیلم در مجموع ۶ جایزه اسکار به دست آورد و به پرافتخارترین اثر مراسم تبدیل شد. جایزه بهترین بازیگر مرد به «مایکل بی. جردن» برای بازی در فیلم ترسناک «گناهکاران» رسید. این تریلر روانشناختی که «رایان کوگلر» آن را کارگردانی کرده، به دلیل بررسی تبعیض نژادی و فشارهای اجتماعی مورد تحسین قرار گرفت. در بخش بهترین بازیگر زن، «جسی باکلی» برای بازی در فیلم «هَمنِت» برنده شد. این درام تاریخی از زندگی خانوادگی ویلیام شکسپیر الهام گرفته است و نشان میدهد چگونه یک تراژدی شخصی ممکن است بر شکلگیری نمایشنامه «هملت» تاثیر گذاشته باشد. «شان پن» جایزه بهترین بازیگر مرد مکمل را برای نقشآفرینی در «یک نبرد پس از نبرد دیگر» دیگر دریافت کرد. «اِیمی مَدیگان» نیز برای بازی در فیلم ترسناک «سلاحها» جایزه بهترین بازیگر زن مکمل را به دست آورد.
موسیقی اعتراض گروه بریتانیایی به سوواستفاده اداره ترامپ از آهنگش گروه آلترناتیو راک بریتانیایی «رادیوهد» Radiohead از اینکه دولت دونالد ترامپ یکی از آهنگهای آنها را برای تبلیغ اداره مهاجرت و گمرک آمریکا ICE استفاده می کند، خشمگین است. این اداره قطعه «Let Down» را در یک پست شبکه اجتماعی با مونتاژی از قربانیان آمریکایی خشونت که وزارت امنیت داخلی ادعا می کند توسط «مهاجران غیرقانونی» مورد حمله قرار گرفتهاند، منتشر کرده است. متن ویدیو چنین است: «هزاران خانواده آمریکایی به دلیل خشونت غیرقانونی جنایی مهاجران از هم پاشیده اند. شهروندان آمریکایی توسط کسانی که حق حضور در کشور ما را ندارند، مورد تجاوز و قتل قرار می گیرند. این کسی است که ما برای او می جنگیم. این دلیل ماست.» در بیانیه مشترکی که روز جمعه منتشر شد، اعضای گروه گفتند: «ما از آماتورهای کنترل کننده حساب شبکه اجتماعی ICE می خواهیم این پست را حذف کنند. خنده دار نیست، این آهنگ برای ما و دیگران خیلی معنی دارد و بدون درگیری با ما نمی توانید از آن استفاده کنید... همچنین، بروید به جهنم!» رادیوهد تازه ترین عضو در سلسله طولانی هنرمندانی است که پس از استفاده ترامپ از موسیقی شان، اخطار حذف به او داده اند.
ادبیات ابراز نگرانی انجمنهای قلم آمریکا و سیدنی در مورد نویسندگان زندانی انجمنهای قلم آمریکا و سیدنی با انتشار بیانیهای نسبت به امنیت نویسندگان، روزنامهنگاران و دیگر زندانیان سیاسی در زندانهای ایران در پی تشدید درگیریهای نظامی و گزارشهایی از حملات هوایی در نزدیکی برخی زندانها ابراز نگرانی کردند. این دو نهاد روز جمعه ۱۶ اسفند اعلام کردند گزارشهایی از حملات هوایی در نزدیکی مراکز بازداشت و اختلال در ارتباطات، نگرانیها درباره وضعیت زندانیان را افزایش داده است. به گفته این دو سازمان، بسیاری از این افراد فقط به دلیل استفاده از حق آزادی بیان زندانی شدهاند. این دو انجمن بهویژه نسبت به وضعیت زندان اوین در تهران ابراز نگرانی کرده و گفتهاند زندانیان بند ۲۰۹ که زیر نظر وزارت اطلاعات اداره میشود، به مکانی نامعلوم منتقل شدهاند و احتمال انتقال زندانیان سیاسی بند ۷ نیز مطرح شده است. در میان افراد منتقلشده، نام علی اسداللهی، نویسنده و مترجم که چهارم بهمن بازداشت شد، نیز ذکر شده است. در این بیانیه همچنین به نگرانیها درباره وضعیت زندانیان در زندان تهران بزرگ (فشافویه) و زندان زنجان اشاره شده است؛ جایی که نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل، نگهداری میشود. انجمنهای قلم آمریکا و سیدنی از مقامهای جمهوری اسلامی خواستند امنیت و محل نگهداری تمام زندانیان را تضمین کنند و افرادی را که تنها به دلیل استفاده مسالمتآمیز از حق آزادی بیان زندانی شدهاند، آزاد کنند.
پرسپولیس؛ روایت ممنوعیت در مدارس شیکاگو رمان گرافیکی نوجوانان «اکنون در آتش بیدار شو» Wake Now in the Fire نوشته «جرت دپیر» Jarrett Dapier's و تصویرگری «ای.جی. دانگو» AJ Dungo، روایتی داستانی اما مبتنی بر یک رویداد واقعی در سال ۲۰۱۳ است؛ زمانی که مدارس دولتی شیکاگو (CPS) بهطور ناگهانی دسترسی دانشآموزان به کتاب مشهور «پرسپولیس»، اثر مرجان ساتراپی، را در برخی کلاسها محدود کردند. این تصمیم بدون توضیح روشن درباره روند اتخاذ آن، موجی از اعتراض و کنشگری دانشآموزی را برانگیخت. «پرسپولیس» که تجربه کودکی ساتراپی در دوران انقلاب ۱۳۵۷ ایران را روایت میکند، سالهاست در جهان بهعنوان اثری مهم در ادبیات گرافیکی شناخته میشود. با این حال، در سال ۲۰۱۳، مقامهای آموزشی شیکاگو تدریس آن را در پایههای پایینتر ممنوع و دسترسی به آن را محدود کردند. دلیل رسمی این تصمیم، نگرانی درباره نمایش خشونت عنوان شد. در رمان، شخصیت نوجوانی به نام «آدیتی» Aditi -که از بمبئی به شیکاگو مهاجرت کرده- با خواندن «پرسپولیس» پیوندی عاطفی برقرار میکند. او آزادی دسترسی به کتاب را بخشی از هویت تازه خود در آمریکا میداند. روایت کتاب نشان میدهد که چگونه ممنوعیت یک اثر میتواند به نقطه آغاز کنشگری نوجوانان تبدیل شود. دپیر در یادداشت پایانی کتاب تاکید میکند که این رویداد «پیشدرآمدی بر لحظه کنونی» است؛ زمانی که تلاشها برای سانسور کتاب در آمریکا رو به افزایش است. او یادآور میشود که «سانسور ادبیات اغلب نقطه آغاز سرکوب است.»
هنرهای تجسمی هنر علیه تماشاییسازی جنگ نمایشگاه عکس «پداگوژیهای جنگ» با چیدمان «چوس مارتینز» Chus Martínez در موزه ملی «تیسن-بورنمیسا» مادرید افتتاح شد و به بررسی شیوههایی میپردازد که تصاویر، ادراک ما از جنگهای تمامعیار را شکل میدهند. این پروژه با محوریت آثار «رومن خیمی» Roman Khimei و «یارما مالاشچوک» Yarema Malashchuk ، جنگ را نه یک رویداد، بلکه «یک وضعیت ادراکی و نظام آموزشی» معرفی میکند. مارتینز با الهام از «سوتلانا آلپرز»، «کانت» و «کلاوزویتس»، بر «مه جنگ»—دورههای طولانی بیقطعیتی و انتظار—بهعنوان بخش اصلی تجربه جنگ تاکید میکند. هنرمندانی که آثار آنها به نمای درآمده، آگاهانه از بازنمایی مستقیم خشونت پرهیز کرده و بر «زندگی روزمره، ملال و وضعیتهای بینابینی» در «کییف»، پایتخت اوکراین تمرکز دارند. این رویکرد، که یادآور فاصلهگذاری برشتی است، تلاشی است برای مقاومت در برابر اقتصاد توجه که تصاویر شوکآور را ترجیح میدهد. این آثاری به موضوعاتی مانند غیبت، نوستالژی، مراقبت از تصویر و بحران روایت در عصر پخش زنده (لایواستریم) میپردازند. مارتینز هدف نمایشگاه را ایجاد فضایی برای تامل، گفتوگو و مقاومت در برابر تماشاییسازی جنگ عنوان میکند. خیمی، مالاشچوک و کیوریتور بر این نکته تاکید میکنند که هنر ذاتاً شکلی از مقاومت است؛ نه بهعنوان ابزار تبلیغاتی، بلکه بهعنوان فضایی برای پیچیدگی، تامل و بازاندیشی. آنها جنگ را بازنمایی نمیکنند «همانگونه که هست»، بلکه چشماندازی دیگر ارائه میدهند؛ چشماندازی که در جهانی با مستندسازی بیشازحد، به دنبال «بازگرداندن عمق و انسانیت به تجربه جنگ» است.
گنجینه های ملی آسیب به میراث تاریخی ایران در پی حملات اخیر در پی حملات نظامی اخیر به چندین نقطه در ایران، مقامهای سازمان حکومتی میراث فرهنگی از وارد شدن آسیب به شماری از بناهای تاریخی و فرهنگی کشور خبر دادهاند. این آسیبها به طور عمده ناشی از موج انفجار، لرزشهای شدید و ریزش آوار در مناطق نزدیک به محل برخورد بوده است. به گفته این مقامها بخشی از شیشهها و تزیینات خارجی کاخ گلستان که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، بر اثر موج انفجار دچار ترکخوردگی و ریزش شده است. کارشناسان در حال بررسی میزان آسیبدیدگی سازهای بنا هستند. در همین حال منابع محلی اصفهان نیز گزارش دادهاند که لرزشهای ناشی از انفجارها باعث آسیب به برخی از ستونها و تزئینات چوبی کاخ چهل ستون شده است. مسجد جامع اصفهان نیز که یکی از کهنترین بناهای مذهبی ایران به شمار میرود، دچار ترکهای سطحی در بخشهایی از گنبد و ایوانها شده است. مقامهای محلی میگویند آسیبها «قابل مرمت» است اما نیازمند بررسی دقیقتر خواهد بود. در استان لرستان نیز گزارشهایی از آسیب به مجموعههای تاریخی در محدوده خرمآباد منتشر شده است. بخشی از دیوارههای قدیمی و سازههای وابسته در اثر لرزشهای شدید دچار ریزش شدهاند. سخنگوی یونسکو در بیانیهای اعلام کرده است که این سازمان «با نگرانی» وضعیت میراث فرهنگی ایران را دنبال میکند و آماده است در صورت درخواست رسمی، تیمهای ارزیاب بینالمللی را اعزام کند. (منابع: جنگ خبر، گاردین، ال پائیز، رادیوفردا، آلترانت، ایرنا، هنرهای طبقه کارگر، ان پی آر، العربیه)
منبع: نبرد خلق شماره ۵۰۰، شنبه ۱ فروردین ۱۴۰۵ - ۲۱ مارس ۲۰۲۶
|